|
Chân Quê
Hoạ sĩ Vơ Hùng Kiệt
“… Một ngày trên Bidong, người kiếm người loanh quanh. Từng cụm mây đơn côi, nổi trôi đi t́m sống… Hồn Trị-Thiên, Nha-Trang. Dài từng đôi tay sang; hồn Cà-Mau, Năm-Căn. Thành giọt nước mắt tṛn…” Lời một ca-khúc của Hà-Thúc-Sinh (tác giả cuốn “Đại-Học Máu” và nhiều tác-phẩm nổi danh khác). Ông đă để lại bài hát này trên một ḥn đảo của Mă-Lai-Á vào thập niên 80. Trong một buổi chiều giữa tháng 10, năm 1981, khi tôi c̣n là một cô bé dưới hai mươi, đă đến được Pulau Bidong sau chuyến vượt biển một ḿnh với hơn trăm người Việt-Nam cùng tàu nhưng không hề quen biết, do sự tổ chức của ông anh tôi, (nay đă là “Cố” Vơ-Sư Vovinam: Trần-Huy-Phong). Tôi với cây đàn guitar thùng, thường đi ra bờ biển của Khu “C” nghêu ngao những t́nh khúc tha-phương, bất tử. Cũng từ bờ biển ấy, tôi may mắn gặp được anh và các bạn của anh, tôi được nhận làm em Út trong gia-đ́nh “tạm dung” này và được cả nhà đặt cho tên gọi là “Bé Yêu” (v́ tôi bé nhất!) C̣n nhớ, lúc đoàn người vượt biển sau ba ngày đêm lênh đênh, được dàn khoan dầu Quốc-Tế giữa Thái-B́nh-Dương cứu vớt. Chúng tôi không được mang bất cứ vật ǵ theo mà phải để lại hết trên chiếc tàu nhỏ bé dài hơn trăm thước. Sau khi đưa tất cả những thuyền-nhân lên chỗ an toàn, người ta đă cho nhận ch́m chiếc tàu này. Đôi giày “sandal” của tôi v́ thế cũng ch́m vào ḷng biển khơi. Một ngày sau đó, với chân trần đi trên nền sắt của dàn khoan dầu không quen bởi quá nóng. Tôi đă t́m cách tự làm cho ḿnh một chiếc dép; kiếm được một thùng giấy bằng b́a rất chắc, tôi đặt chân ḿnh lên làm mẫu và cắt theo chiều dài chu-vi bàn chân. Xong, tôi lấy kim chỉ cùng một cây kéo gấp nhỏ xíu (là những thứ cần thiết mà Mẹ tôi bắt dấu trong lưng quần mang theo khi rời nhà), rồi dùng những sợi dây nhựa (để cột các thùng hàng trên dàn khoan) tôi may và thắt nút làm quai dép. Đang lúc loay hoay, bỗng nghe một tiếng “bịch”, có túi đồ từ trên hành lang của các Thủy-Thủ rơi xuống trước mặt. Dựt ḿnh nh́n lên, thấy thấp-thoáng những nụ cười, cái nháy mắt y-như các Thiên-Thần từ Trời cao ban xuống cho tôi. Mở bao ra là 3 đôi dép Nhật, vài chiếc quần Jean và cả chục chiếc áo thung màu trắng, có cả thuốc lá Mỹ và nhiều đồ dùng lặt vặt khác. Họ thẩy xuống cho tôi, một cô bé Việt-Nam “Country-less”, nghèo hơn những người “Home-less” trong xă-hội Mỹ hôm nay; lúc bấy giờ đang t́m cách để khắc-phục những khó khăn trước mắt sau những ngày lênh đênh trên đại-dương. Tôi đem cho các Bác, các Chú cùng tàu tất cả, chỉ giữ lại cho ḿnh đôi dép Nhật dài quá khổ chân tôi và cái áo thung trắng mặc qua đầu gối. Rồi cứ cách vài tiếng họ lại thẩy quà xuống, dường như chỉ cho một ḿnh tôi trong số phận một trăm ba mươi sáu thuyền nhân lúc ấy. Cũng từ giây phút đó tôi tâm niệm với Biển & Trời rằng: “Sau này, khi ra nước ngoài được thành đạt tôi sẽ chú-tâm về việc Bác-Ái, Từ-Thiện. Sẽ theo gót chân Mẹ Teresa (Calcutta) để chia xẻ đến những người khó nghèo, túng cực. Biết cho đi không chừng mực và lănh-nhận không phàn nàn. Để bù trả lại phần nào sự cưu mang của những người không cùng màu da, không cùng gịng máu đă đối-xử quá tốt với tôi.” Khi gặp được và làm quen với anh trên đảo Pulau Bidong. Món quà đầu tiên anh cho là đôi dép mới vừa vặn đôi chân nhỏ bé của tôi (size 5 ½). Một bộ quần áo và nhiều đồ dùng cá nhân khác anh mua trong chợ trên đảo Bidong. Không phải chỉ một ḿnh tôi được quà mà hàng trăm đứa trẻ khác cùng được như tôi. Sau này mới biết ra là anh vẽ rất nhiều bức tranh xuất thần, bán cho những nhân-viên của Cao-Ủy-Liên-Hiệp-Quốc, lấy tiền lo cho chúng tôi, trong hoàn cảnh tha-phương, tỵ-nạn, không biết ngày mai sẽ đi về đâu. Một buổi chiều, thấy tôi gục đầu khóc ngất, anh hỏi tại sao? Tôi nói nhớ nhà, nhớ Bố & Mẹ, gia-đ́nh. Nhớ Trưng-Vương và Thầy-Cô cùng các bạn, nhớ Duy-Tân, Trần-Quư-Cáp, nhớ Cường-Để, Phan-Đ́nh-Phùng… Anh mới kể cho tôi nghe là anh cũng ở đường Phan-Đ́nh-Phùng, thuở bé anh đă biết khắc tượng bằng phấn viết bảng làm thành những bộ để trưng bày trong mùa Giáng-Sinh. Đến năm mười hai tuổi, anh tập tễnh vẽ truyện tranh, rồi tự đóng thành tập, bạn bè truyền nhau trong lớp học lén lút xem. Cho đến một ngày của năm 1958, một cậu bạn học tṛ liều lĩnh gửi những tập truyện bằng tranh vẽ này cho ṭa báo “Tuổi Xanh” của cụ Bảo-Vân Bùi-Văn-Bảo ở đường DBB (Chợ-Lớn); sau đổi tên là đường Nhật-Tảo. Một tuần sau đó, cụ Bảo mời anh đến ṭa-soạn. Dưới cơn mưa tầm tă, cậu bé họa-sĩ c̣ng lưng đạp xe từ Saigon ra Chợ-Lớn, người ướt như chuột lội. Khi đến cổng ṭa báo, gặp anh Lê-Tất-Điều, người đầu tiên dắt tay cậu bé họa-sĩ vào pḥng họp cùng cụ Bảo và các nhân-vật tên tuổi khác trong ṭa soạn. Và cũng từ đó, sự-nghiệp cùng tên tuổi của người họa-sĩ trẻ được nhiều người biết đến qua những truyện bằng tranh như: “Cọp Vằn, Cóc Tía, Xă-Hội Kiến...” Sau này là những tác-phẩm Lịch-Sử: Hai-Bà-Trưng, Đức Trần-Hưng-Đạo Đại-Vương, Sự Tích Trầu Cau…) Tôi ngắt lời, để kể cho anh nghe về những h́nh b́a truyện “Tuổi Hoa”: Hoa Tím (của tuổi biết yêu), Hoa Xanh (tuổi ô-mai, xí-muội) Hoa Đỏ (truyện trinh-thám, mạo-hiểm)…Kể cả những tấm thiệp Xuân, thiệp Giáng-Sinh thần kỳ qua nét vẽ của anh bày bán trong các tiệm sách, những sạp bán hàng chung quanh khu Nhà Thờ Đức Bà, trên khắp các phố chợ Saigon, đă được những cô bé học tṛ như chúng tôi thời bấy giờ giữ ǵn, trân quư như những báu vật. Có đứa bạn tôi cắt ra đóng khung treo đầy trên tường trong nhà, trong pḥng học. Có đứa ép gối đầu giường để hằng đêm tơ tưởng. Chúng tôi cũng đă từng mơ ước một ngày nào đó sẽ được trực tiếp gặp mặt anh. Tôi cũng không ngờ khi nghe anh kể thêm về quăng đời thơ-ấu, đôi bàn tay anh lúc nào cũng mang thương tích và rướm máu v́ thân-phụ anh tuyệt đối không muốn anh trở thành Hoạ-Sĩ. Có khi anh phải trốn trên “plafond” (trần nhà) dưới cơn nóng đổ lửa của Trời Saigon để lén lút vẽ và dấu những họa-phẩm của anh. V́ nếu Cha anh biết được sẽ đánh anh không thương-tiếc. Sau khi được cụ Bùi-Văn-Bảo khuyến-khích theo học lớp hội-họa để trở thành Họa-Sĩ chuyên nghiệp anh đă bị Thân-Phụ đuổi thẳng ra khỏi nhà. (Sau này về Saigon, đích thân tôi ghé thăm ông cụ đang nằm bệnh. Hỏi ra, mới biết chỉ v́ quan-niệm của những bậc Cha-Mẹ thời xưa là không muốn thấy cảnh sống cơ-hàn của con ḿnh nếu mang nghiệp Họa-Sĩ.) Rồi anh lang bạt, trôi dạt đến Nha-Trang, vào Chủng-Viện đi Tu, sau anh cởi áo Ḍng, xuất ra ngoài Đời để vẽ. Đến năm 1964, anh bắt đầu vẽ cho tờ “Tuổi Hoa”, chọn bút hiệu là ViVi (Vi: Việt-Nam & Vi: Vĩnh-Long (quê Nội cũng là nơi anh được sinh ra.) Anh tốt nghiệp vào năm 1968 th́ nhập ngũ đăng lính trong Quân-Lực Việt-Nam-Cộng-Ḥa. Đến 1981 th́ vượt biên cùng thời-gian với tôi và chúng tôi gặp nhau trong t́nh gia-đ́nh tỵ-nạn.
Sau đó tôi được đi định cư tại Melbourne (Úc-Châu), c̣n anh: họa-sĩ ViVi Vơ-Hùng-Kiệt đến Canada. Thời bấy giờ tôi ôm đàn guitar đi hát khắp các tiểu-bang nước Úc để vận động cho các công cuộc kháng-chiến như “Vơ-Đại-Tôn, Hoàng-Cơ-Minh…” Trong một buổi hát ở Dalas Brooks-Hall, Melbourne vào năm 1983 (với đầy ngập hơn bảy ngàn đồng bào tham dự), tôi gặp Chiến-Sĩ Nguyệt-Ánh và Việt-Dzũng, tôi gia-nhập phong trào “Hưng-Ca” từ đó và cũng không ngờ Họa-Sĩ ViVi Vơ-Hùng-Kiệt là trưởng gia-đ́nh lúc bấy giờ. Măi đến cuối thập-niên 90, anh mới qua định-cư tại Hoa-Kỳ. Ngày ba-mươi, tháng tư buồn vừa qua. Họa-Sĩ ViVi Vơ-Hùng-Kiệt ở San Diego gửi email hỏi tôi đang làm ǵ? Tôi khóc và bảo với anh rằng: “Năm nào cũng thế. Vào ngày này, đúng giờ Ngọ buổi trưa. Dầu bận thế nào em cũng phải về nhà nấu bát cơm trắng gạo thơm ngát, tô canh và bày trái cây, pha trà để cúng giỗ, cầu-nguyện cho các Anh-Hùng-Tử-Sĩ. Nhất là các Vị Tướng cùng các Chiến-Sĩ Vô-Danh của Quân-Lực Việt-Nam-Cộng-Ḥa đă tuẫn tiết, anh-dũng hy-sinh trong trách-nhiệm và bổn-phận để em được sống đến ngày hôm nay. ” Tôi cũng bảo với anh là buồn quá, chỉ biết khóc thôi chứ không biết làm ǵ hơn. Anh liền họa ngay tác-phẩm “Thương Tiếc”, có h́nh bức tượng “Anh Lính Đồng Đen” trước cổng vào NghĩaTrang Quân-Đội Biên Ḥa bi dựt đổ sập sau ngày 30, tháng tư, 1975. Có đôi cánh Thiên-Thần dẫy chết dưới chân người con gái Việt-Nam gục đầu khóc thương. Anh cũng cho tôi biết anh chỉ biết vẽ và vẽ để diễn tả hết những uẩn khúc, trắc ẩn trong ḷng của anh, anh không đàn ca, hát xướng, không viết lách, không thêu thùa, may vá, nấu ăn đàn bà, con gái như tôi. Nhưng những họa-phẩm của anh thực-sự mang giá-trị lịch-sử, văn-hóa vĩnh-cửu cho những đoạn đời của kiếp con người Việt-Nam. Chân Quê (viết cho kỷ-niệm 50 năm nghiệp “Cầm Cọ” của Họa-Sĩ ViVi Vơ-Hùng-Kiệt).
Vài tác phẩm Họa-Sĩ ViVi Vơ-Hùng-Kiệt :
_____________________________________________________________________________________________________________
Trích từ website : http://www.lasan.org/lasan-overseas/region-usa/lasan-family/ls-cali/vivi-kiet/vivi.htm
|
