Anh Sương Mù, ông “phổi bò” hay “ông làm hết bổn phận”

(tiếp theo kỳ trước :Cựu Trung tá Phan Văn Sương
Người Sáng lập Trường Nam Sinh Mù đầu tiên tại Việt Nam)

Phan Văn Song

Trung tá Phan Văn Sướng và Trưởng Nam Phan Văn Song

Cha tôi, cấp bậc cuối cùng khi mất nước là Trung tá. Trung tá Phan Văn Sương ngày 15 tháng 6 năm 1975, đi trình diện học tập đã xác nhận với cán bộ Cộng sản ông là Sĩ quan Hiện Dịch cấp tá. Nhưng khi họ đuổi ông về vì bảo ông Mù là phế binh thì ông trả lời: “Tôi là Sĩ quan Hiện dịch và còn tại ngũ”. Khi cán bộ bực mình nói với ông “Ông tại ngũ là cái quái gì, ở đây chỉ nhận các thủ trưởng”, thì ông trả lời:

“Tôi là Thủ trưởng, tôi Thủ trưởng Trường Mù” Thế là ông đi học tập theo diện Sĩ quan cấp Tá thủ trưởng, chứ không học tập tại chỗ như một giáo chức.

Những việc trên do em tôi Phan Văn Diệu khi dắt ông đi, về kể lại. Diệu, Thiếu úy Cảnh sát Công lộ, cũng đi học tập, và Phan Văn Toàn em kế tôi, tù binh cũng  học tập.

Ba tôi bị giam ở Long Thành. Sau này, các bạn gặp ông, kể chuyện lại với tôi là khi ở Long Thành, thường gặp ông cõng hoặc dắt ông Đại tá Thành cụt một giò đi vệ sinh. Hình ảnh Anh Mù cõng Anh Què được Anh em Quân Cán Chánh học tập ở Long Thành về kể cho tôi nghe. Hình ảnh thật khó quên.

Tôi làm sao quên được ông cụ “phổi bò”, ba của chúng tôi.

          “Phổi bò” đó là định nghĩa của mẹ tôi nói về cha tôi.

“Ba tụi bây lúc nào cũng phổi bò, để rồi tao khổ!”.

Bà già thốt ra câu nầy lần cuối cùng, sau khi cả nhà họp lại “tổ chức” cho ông và Diệu khăn gói lên đường “trình diện học tập”. Toàn thì đã tù binh rồi. Sau một hồi thảo luận, ông già quyết định đi học tập, như những anh em khác. Ông từ chối học tập tại chỗ. 

Nhưng câu nói đó được bà nói một cách triều mến, với giọng miền Nam. Giọng dễ thương, (bả chỉ dùng giọng Huế để moral tụi con – vì vậy tôi ngán các cô Huế lắm!), bà nói một cách hãnh diện, vì bà hãnh diện được “khổ” vì “ổng”:  

Tôi xin thuật lại. Ngày giáp Tết năm Ất Mùi (1955), tại Rạch Cái Cái, Đồng Tháp Mười (cạnh Hồng Ngự). Trung Đoàn 40 đã vây được quân của quân đội Hòa Hảo do Tướng Ba Cụt cầm đầu. Tiểu Đoàn 1 do Đại úy Phan Văn Sương chỉ huy đi mở đường, gặp một bãi mìn trước một cái cầu. Trời đã về chiều, phải dọn bãi để đóng quân. Bãi mìn trước mặt là một nguy hiểm và là một mối lo. Trung đoàn 40 là một Trung đoàn rất kém tài, vì rất ô hợp và thiếu kinh nghiệm tác chiến: Trung đoàn Khinh quân 40 và 41 được tạo thành bởi hai Tiểu đoàn Ngự Lâm Quân của Quốc trưởng Bảo Đại đầu hàng vị Tổng Thống mới Ngô Đình Diệm sát nhập chung với hai Tiểu đoàn Sơn cước (các đơn vị thượng vẫn còn dùng các khẩu lệnh bằng tiếng Pháp) vừa về nhập với quân đội Việt Nam Cộng Hòa. Trung đoàn trưởng Trung Đoàn 40 là Thiếu tá Giá, một Thiếu tá Ngự Lâm Quân. Đại úy Sương, gốc Sơn cước chỉ huy Tiểu đoàn 1/40. Gốc Sơn cước! Phải những dân tộc Rha đê hay Gia Rai, thiện chiến ở rừng, đi rừng rất giỏi, nhìn một vết trên lá biết là do súc vật hay người để lại, hoàn toàn bối rối khi phải lội ruộng ở Đồng Tháp Mười. Còn các binh sĩ Ngư Lâm Quân to con, lớn xác, đẹp người, lập giàn chào rất đẹp, đi ordre serré rất nhuyễn, hoàn toàn vô dụng khi phải đụng trận, nằm phục kích hay dọn bãi mìn. Nhóm lính công binh gỡ mìn và những binh sĩ có tý tài tác chiến nay đã, hoặc bị thương, hoặc bị sốt rét (các binh sĩ Thượng không bị rét rừng do vắt cắn, nay lại bị ngã nước vì muỗi ở đồng bằng).

Tổng Thống Diệm, vì nghi kỵ nhóm Bảo hoàng hay nhóm Thân Pháp, nên đưa các sĩ quan binh sĩ và đơn vị Hoàng triều cương thổ và Sơn cước về Đồng Tháp Mười tham dự Chiến dịch Nguyễn Huệ để đem hổ ra khỏi rừng, cắt vuốt con cọp. Vì sợ phản loạn, ông đem lính rừng về hành quân ở đồng bằng! Chỉ vì nghi kỵ, ông Tổng thống thí quân, bất kể kết quả.

Ông Cụ nóng lòng, bèn gọi tất cả sĩ quan, vì các sĩ quan biết thế nào là xoi mìn, dùng lưỡi lê hoặc dao găm xoi mìn và dọn đường. Bỗng một Thiếu úy, đưa cho ông một tạc đạn nội hóa: “Đại úy xem thử”.

Ông không quay người lại, chỉ đưa tay trái ra phía sau để nhận quả lựu đạn trên tay người đồng đội. Ông cụ la lên khi vừa cầm quả tạc đạn trong tay “Chết cha rồi!” và ông nhấn sâu bàn tay ấy xuống bùn. Lựu đạn nỗ, giết anh Thiếu úy trẻ, Đại úy Sương, rách nát bàn tay trái (vì ông thuận tay trái), gãy hàm, mù mắt, bể bụng... nhờ thân thể ông che chở nên hai đồng đội phía mặt của ông không bị gì cả. Nói tóm lại, ông lãnh cả, chỉ vì anh thiếu úy đứng cùng phía trái với ông nên cũng lãnh đủ. Hai thầy trò, bật ngửa, anh thiếu úy vì bị thương ở hạ bộ, chết ngay, ông cụ nhờ quỳ gối nên bị thương phần trên. Đại úy Bác sĩ Thanh - năm 1975 là Thiếu thướng quân y, Giám đốc Bệnh viện Công hòa - săn sóc nhanh và nói cùng với bạn bè:

 “Mình ráng lo cho Anh Ba sạch sẽ để đem xác ảnh đàng hoàng về cho chị Ba”

1975 là Thiếu tướng quân y, Giám đốc Bệnh viện Công hòa - săn sóc nhanh và nói cùng với bạn bè:

 “Mình ráng lo cho Anh Ba sạch sẽ để đem xác ảnh đàng hoàng về cho chị Ba”

Chị Ba là mẹ tôi, ông cụ vì cảm thấy tiểu đoàn mình kém nên đã kéo các bạn bè và đồng chí mà ông nghĩ đủ tài đủ nghệ để về tiếp sức cho tiểu đoàn của ông. Chú Vương Từ Mỹ, nay ở San José, lúc ấy là một Đại đội trưởng của ông Cụ. Đại úy Bác sĩ Thanh một đồng chí, vì thế cũng có mặt. Đó cũng là cái may mắn.

Lúc bấy giờ Thiếu tá Huỳnh Văn Tồn, cũng là một đồng chí, là Tỉnh trưởng tỉnh Châu đốc. Nên bằng mọi giá, anh em đồng chí quyết đưa ông về Châu Đốc.

Vào thời điểm ấy, năm 1955, làm gì có trực thăng tải thương, ruộng nước mênh mong chung quanh Đồng Tháp Mười, nên ba anh lính được lịnh đem ông về hậu cứ. Họ tải ông bằng xuồng. Nhờ xuồng nên ông không bị xốc. Tới Bệnh Viện Châu đốc ông mê mang, phải đưa về Sài gòn. Giờ chót, vì ông sắp chết nên người ta đưa ông lên xe chở xác, một cái Dodge 6. Còn xe Hồng Thập Tự dành cho thương binh nhẹ về phép. Xui quá! xe Hồng Thập Tự bị một phát SKZ thổi bay xuống ruộng chết cả. Ông cụ nhờ đi với các xác chết nên được đưa về Nhà Xác Bệnh Viện Cộng hoà. Đó là cái may thứ hai.

 Tối mùng 2 Tết Năm Ất Mùi, ông cụ bị vôi rãi lên người để khử trùng đốt nóng quá làm cho ông thức dậy, vừa chưởi thề vừa la ó om sòm. Anh Hiếu cận vệ, tội nghiệp anh Hiếu vì quá thương ông cụ nên đi theo canh ông để ông không ở một mình, chết một mình, tủi thân. Anh Hiếu nghe được báo động Nhà thương và ông cụ nhờ vậy thoát chết và nhập Viện. Thế là ông sống lại! Theo cách tính của Việt nam, ông già đã chết hai năm: chết ngày29 thang chạp nên kể một năm. Qua mồng hai năm sau, kể thêm một năm nữa.

Ông nhập viện Cộng Hòa chữa bệnh. Các vết thương lần lần lành hẳn. Chỉ bị mù, và mất ba ngón tay ở bàn tay trái thôi.

Và một ngày đẹp trời cuối năm 1955, ông xuất viện. Ông vẫn đinh ninh con mắt bên phải của ông còn sống và chữa được. Ông đi gặp tất cả các vị chỉ huy theo hệ thống quân giai, cuối cùng lên đến Đại tướng Lê Văn Tỵ. Ông cũng xin gặp Tổng Thống Ngô Đình Diệm. Với tất cả, ông xin đi Pháp chữa bệnh. Vì tin rằng con mắt phải chỉ bị hư giác mạc thôi, nên mẹ tôi mới làm đơn tình nguyện xin cùng đi và xin hiến một con mắt của bà cho chồng. Và hai ông bà xin đi Pháp. Ông cũng viết thư cho Quân đội Pháp xin vào chữa bệnh ở Quân Y Viện Pháp. Không biết ông nói thế nào mà Pháp chấp thuận. Pháp chỉ yêu cầu ông làm sao đến Paris là Pháp cho nhập viện Quân Y Val de Grâce – Paris ngay.

 Hôm sau, ông xin gặp Đại tướng Lê văn Tỵ. Đưa bức thư trả lời của Quân Y Viện Val de Grâce – tương đương với Tổng Y Viện Cộng Hòa. Ông nói với Đại tướng Tỵ:

 - Đại tướng. Em đến chào Đại tướng. Em đi Pháp chữa bệnh.

- ĐM, mầy ngon dzậy, tiền đâu mầy đi?

- Dễ mà Đại tướng. Em bận bộ đồ số 1, tức bộ đại lễ, mang médailles pendantes (mề đay nguyên cả cái lòng thòng ở ngực). Dẫn vợ và bốn con đứng giữa đường Catinat, xin ông đi qua bà đi lại là đủ tiền máy bay cho hai vợ chồng tụi em đi.

- Đừng giỡn mầy. ĐM, mầy dám làm lắm! Tao bắn mầy bây giờ. Về đi, để tao démerde lo cho mầy đi. Mà tao cũng không giải ngũ mầy. Mầy đi với grade Đại úy và lương bổng đàng hoàng. Chứ ở bển, giãi ngũ lấy gì sống.

Thế là Đại tướng Tỵ giữ Đại úy Sương ở quân ngũ và cho phép đi chữa bệnh ở Pháp với cấp bậc Đại úy và lương bổng đàng hoàng. Đó là cái may mắn nửa!

Chữa bệnh và học ngành mù

  Năm 1956 đến Paris, nhập Viện Quân Y Viện Val de Grâce. Ở đấy ông được săn sóc như một sĩ quan thương binh Pháp. Mẹ tôi được Hội các mẹ nuôi thương binh Pháp tìm cho được một nhà trọ gần nhà thương. Ông bà lúc ấy chưa đầy 40 tuổi. Ông 39 tuổi, bà 38. Nhờ sắc diện á đông, bà trông như còn trẻ nên được các bà mẹ nuôi rất thương. Họ gởi bà đi học nghề thư ký và tốc ký, nhưng học lực bà chỉ ở Tiểu học. May nhờ hồi nhỏ học trường Sainte Enfant là một trường bà phước ở Huế nên bà cũng ba-xí ba-tú tiếng Pháp, nên bà giao thiệp được với những người bạn mới. Sau một thời gian săn sóc, họ cho ông biết chắc chắn là ông mù hẳn, vô phương cứu chữa. Nhưng mù không phải là hết. Họ khuyên ông đừng tuyệt vọng và chuyển ông sang Trường Mù của quân đội (École des Aveugles de Guerre) nằm ở rue Blanche – nếu ai biết Paris, rue Blanche nằm ngay khu Pigalle. Ông được huấn luyện thành một giáo sư ngành mù. Nhờ quyết tâm, ông ráng học. Và chẳng mấy chốc, ông trở thành một giáo sư ngành mù khá lão luyện. Trường mù và Hội người mù Pháp thương ông đến nỗi đài thọ cho ông được đi dự các Hội nghị chuyên ngành. Dĩ nhiên ông đại diện cho Việt nam. Nhờ vậy ông đi dự Hội nghị, Hội thảo. Bà vừa dắt ông đi, vừa đi du lịch: nào là Bruxelles (Vương quốc Bỉ), nào là Stuggart (Tây Đức) nào là Genève (Thụy sĩ), và Roma (Ý). Nhân ở đây, ông bà xin gặp Đức Giáo hoàng Jean XXIII. Trong thời gian ở Pháp, ông xin phép ông cụ của ông là Phó Lãnh binh Phan Văn Tiêu cho ông vào Thiên chúa giáo La-mã. Thuở nhỏ, ông được cha cho đi học trường Lasan Pellerin ở Huế. Học lực tuy chỉ ngang đến bằng Thành Chung nhưng ông cũng biết kinh kệ và đạo lý Thiên Chúa Giáo La mã. Khi bị thương gần chết, ông cầu nguyện rất nhiều, vì chỉ thuộc kinh Thiên Chúa, nên ông cầu Chúa. Nay ông sống lại và lập lại cuộc sống mới nên ông xin cha ông cho ông vào Đạo Thiên Chúa (ông là con trai trưởng và như vậy, không thể thờ phượng ông bà theo văn hóa truyền thống Việt Nam). Cụ Phó Lãnh chấp nhận và ông bà làm lễ rửa tội tại Nhà thờ Đức bà Paris (Notre Dame de Paris), năm 1957. Ông bỏ đở đầu (Parrain – Godfather) là một Trung tướng thương binh

Hình trên : Dìu nhau trên Phố Saint Michel-Paris. (Hè 1957)

Đệ nhị Thế chiến, phía Việt Nam có Thiếu tá Trần Văn Trung, lúc bấy giờ là tùy viên quân sự Việt Nam Cộng hòa tại Paris (nay là cựu Trung tướng Trần Văn Trung, hiện ngụ tại Paris – khi gặp tôi Trung tướng vẫn nhắc đến ông cụ). Có lẽ nhờ được giới thương phế binh và cựu chiến binh Pháp đở đầu, có lẽ nhờ những sự quen biết ở các hội nghị quốc tế, nên khi thành lập Trường Nam Sinh Mù ở Sài gòn, ông đã được nhiều sự giúp đở quốc tế. Năm 1970, ông được mời tham dự một Hội Nghị quốc tế ở Genève và nhân đó, ông qua Toulouse, Pháp, thăm chúng tôi.

 Anh Ba Xướng

 Gia đình tôi gốc gác ở Huế. Ông Phan Văn Sướng (tên thiệt, với dấu sắc) sanh quán ở làng Mậu Tài, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên. (Trong bài Hò ru con: “Con ơi, con thét * cho mùi, để mẹ đi chợ … Mua cau Nam Phổ, mua Trầu Chợ Dinh,... và câu kết là - Triều Châu bán nón, Mậu Tài bán kim” - * thét là ngủ, - Mậu Tài nghĩa là gì tôi tìm không ra, nhưng vì nghề của người làng là “làm kim” – may quần áo – và ở Sài gòn mình, khu Chợ lớn, sau Nhà giây Thép Chợ lớn, có khu Chợ Thiết, có các nghệ nhơn làm nghề sắt và nghề thiết kẻm. Người dân ở đây ngày xưa gọi họ là dân mậu tài. Vậy thì mậu tài có thể là do tiếng “tiều ??” nói về dân làm nghề thiết kẽm sắt không? – ai biết chỉ giáo dùm, xin tạ ơn. Thời Bắc thuộc cũng có chức quan cho người bản xứ Việt là quan hiếu liêm và quan mậu tài).

Còn Mậu tài theo nghĩa của phe ta, là mậu lúi, là hổng có tiền. Vì vậy mà tôi lúc nào cũng “mậu tài”.

Ông nội tôi làm quan Nam triều, quan võ, phó lãnh binh, cụ Lãnh Phan Văn Tiêu. Ông Phan Văn Sướng sanh năm 1917, thoạt đầu học ở trường Lasan Pellerin, sau đó học ở Trường Phú Xuân đến bằng Thành Chung. Thuở nhỏ chơi thể thao hay, đá banh giỏi nên vào năm 1940 được tuyển vào Sài gòn đá cho Hội Ngôi sao Gia định, đồng thời với trung phong Phan Văn Mỹ và tả vệ Waico. Ông cũng đá tả vệ. Mà Waico quá nổi tiếng, nên ông không được vào hội tuyển Nam kỳ. Nhờ đá banh, ông làm việc cho Công ty thương xá Charner (nằm cạnh bùng binh trước tòa Đô chánh Sài gòn ngày xưa).

Ông là một Đảng viên Đảng Đại Việt Quốc Dân Đảng. Ông được Đảng chỉ đạo mượn cơ hội ông vào Nam để lập cơ sở thành, làm đầu cầu ủng hộ các chiến khu Đại Việt, thoạt đầu chống Nhựt, khi Pháp trở lại năm 1946 chống Pháp, về sau chống Việt Minh (các chiến khu An Điền, An Thành, Tân Trụ,....). Cơ sở, tên gọi là chi bộ Tùng Linh, toàn người gốc Huế, do bí danh hai người lãnh đạo tạo thành (Tùng tự Phương là đồng chí Trần Thưởng, giáo sư Pháp văn, mất năm 1963 vì bị chế độ Ngô Đình Diệm sát hại, là người đã hướng dẫn phái đoàn ping-pong Mai Văn Hòa đi dự thi đấu bóng bàn Paris, giải Vô địch Paris 1950. Mai Văn Hòa giựt cúp Paris bóng bàn năm ấy. Linh là bí danh ông cụ mình). Cơ sở đặt trong một dãy ba căn phố nằm ở cuối một con hẻm, sau đình Thành Công (hát bộ) dựa vào con Rạch Thị Nghè, xóm Vạn Chài, số 148/8 đường Paul Bert. Khu ấy nằm cạnh Chợ Tân Định, trên con đường Paul Bert, tức là Trần Quang Khải thời Việt Nam Cộng hòa mình.

Năm 1949, Pháp trả Độc lập lại cho Việt Nam với Hiệp ước Elysée ngày 9/3/1949. Đại Việt Quốc Dân Đảng với các ông Nguyễn Tôn Hoàn, Nguyễn Văn Kiểu, Phan Huy Quát, vì đã có mặt tại Hong Kong năm 1948 để mời ông Bảo Đại về Việt Nam lập quốc gia Việt Nam và làm quốc trưởng, nên nay, chánh thức xuất hiện và tham chánh với năm người vào Chánh phủ đầu tiên của Quốc gia Việt Nam do Đức Quốc trưởng Bảo Đại vừa là Quốc trưởng vừa là Thủ tướng, đó là các ông Lê Thăng, Phan Huy Quát, Nguyễn Hữu Trí,… và đặc biệt Nguyễn Tôn Hoàn - người Miền Nam có mặt ngay từ thuở thành lập Đảng Đại Việt Quốc Dân Đảng, năm 1939, cạnh Đảng trưởng Trương Tử Anh - giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Thanh Niên.

 

Đại Việt Quốc Dân Đảng lúc bấy giờ đặt trọng tâm vào tổ chức Thanh Niên nên lập một Trường Thanh Niên ở Nha Trang. Và đặc biệt là tổ chức Thanh niên Bảo quốc đoàn do ông Đỗ Văn Năng làm thủ lãnh. Ông cụ mình lãnh trách nhiệm làm Thanh tra của Bộ Thanh niên. Thời ấy là thời huy hoàng của Đảng bộ Miền Nam. Trụ sở, anh em gọi là Chùa, là Rạp Chiếu bóng (Cinéma) Tân Định, của ông Đội Có cho mượn, nằm trên đường Paul Blanchy (Hai Bà Trưng sau nầy). Có nhiều anh em đồng chí sanh hoạt và sống luôn ở đấy, như vợ chồng chú Dương Quang Tiếp, và các chú còn độc thân như Đỗ Kiến Nhiễu, Nguyễn Ngọc Huy, Phan Quang Phúc... Chú thím Hoài Sơn thì ở trong một đường hẻm gần ngã Tư Phú nhuận, trong một xóm người Huế toàn thợ dệt, cạnh nhà Bác Nguyễn Thiện Hạp, người bạn thân của ông cụ đã cùng nhau xuôi Nam cầu thực.

 Cuối năm 50 hay đầu năm 51, tôi không nhớ rõ, Bác Hai Năng (Đỗ Văn Năng, thủ lãnh Bảo Quốc Đoàn) bị Việt Cộng sát hại trên góc đường d’Arfeuille (tên Việt Nam sau nầy có lẽ là Nguyễn Đình Chiểu) với đường Mayer - Hiền Vương, trước khi đến Bộ Thanh niên (Bô Thanh Niên nằm trên đường Mayer).

Vài tháng sau, tại Cai Lậy trong một cuộc duyệt binh, một cảm tử quân, với quận phục Bảo quốc đoàn, ôm lựu đạn tự sát cho nổ trước phái đoàn, giết Tướng Chanson – Tham mưu trưởng quân đội viễn chinh Pháp và Thủ hiến Thái Lập Thành – về sau biết được là do quân của tướng Nguyễn Thành Phương thuộc lực lượng Cao Đài chủ mưu. Bảo Quốc Đoàn vì vậy phải bị giải tán, các lãnh đạo phải rút vào bí mật. Bác sĩ Nguyễn Tôn Hoàn phải từ chức, nhưng nhờ Đức Quốc Trưởng can thiệp, gia đình phải tạm sống bằng cách mở một tiệm bán gạo ở trên đường Galiéni - Trần Hưng Đạo, sanh sống qua ngày.

 Ông Phan Văn Sướng, vì sanh hoạt trong Nam, nên anh em thường gọi là Anh Ba Xướng. Anh Ba Xướng đang bị mật vụ Pháp lùng bắt vì là cán bộ chỉ huy Bảo Quốc Đoàn. Sẵn có chiến dịch Quốc gia Việt Nam kêu gọi nhập ngũ, Đảng ra lệnh các đảng viên nhập ngũ, ông cụ nhập ngũ khóa 5, năm 1951, trường Võ Bị Liên Quân Đàlạt (khóa Hoàng Diệu - thủ khoa là chú Sáu Dương Hiếu Nghĩa) cùng với rất nhiều đồng chí như các chú Tư Nguyễn Văn Hữu, chú Bảy Hồ Văn Phàng, Nguyễn Văn Tồn... Và ông cũng đổi tên, nay là Phan Văn Sương (bỏ dấu sắc) để tránh mật vụ Pháp, khi ra tốt nghiệp sĩ quan ông cũng tránh Miền Nam nên xin phục vụ ở vùng sơn cước. Về sau ông bị thương nặng, mù mắt, anh em lại gọi ông là “Sương mù”. Âu cũng là cái điềm vì đổi tên không làm chè xôi cúng ông bà.

 Trung tá Phan Văn Sương mất ngày 15 tháng 12 năm 1983. Các em tôi đã mạnh dạn tiễn cha chúng tôi với nút đỏ Đệ tứ đẳng Bảo quốc Huân chương của Việt Nam Cộng hòa trên cổ áo veste.

Năm 1972, gia đình ông Phan Văn Sương được Tứ Đợi Trùng Đường. Bốn Đời trong một nhà: Cụ Lãnh Tiêu, Trung tá Sương, Song và Lang, tất cả trưởng giòng và trưởng nam.

Câu ông dạy chúng tôi, chúng tôi cũng chuyển đến các cháu:

“Khi ta hưởng được trách nhiệm, chúng ta phải làm tròn bổn phận”.

 Làm tròn bổn phận, làm hết trách nhiệm. Thắng hay bại không cần, trong mọi tình huống. Ông Phan Văn Sương hai lần trong đời được nhận lãnh trách nhiệm. Khi làm Tiểu đoàn trưởng, cũng như khi làm Hiệu trưởng Trường mù, ông luôn luôn làm tròn bổn phận của mình, để trả ơn cho đất nước đã cho mình làm người trách nhiệm.

 Hồi Nhơn Sơn cuối Xuân Mậu Tý (5/2008)

Thương nhớ ba mẹ.

Phan Văn Song.

Home