Từ
mấy tháng nay, không có gánh xiếc nào lớn hơn là gánh xiếc chính trị
ở thủ đô Canberra. Chẳng phải trả tiền, mà ngày nào người ta cũng
thấy hai tên hề đá nhau không tiếc …chân và cũng không thèm nh́n
xuống phiá dưới, xem khán giả có cười hay không nữa. Nhưng đến chiều
thứ Tư, tức là sau nửa đêm thứ Ba ở Hoa Thịnh Đốn, một trong hai vai
hề đă tuyên bố từ chức. Đây chẳng phải là chuyện đùa, v́ trước đó,
hai tên hề này có lẽ không hề nghĩ là ḿnh đang bôi mặt đá nhau, mà
chỉ làm sao cho hạ “độc thủ” người trước mặt mới thôi. Người ngoài
nh́n vào chính trị Úc trong lúc này chỉ có thể đi đến kết luận đó.
Ai đời trong thể chế đại nghị, trong một nước dân chủ vào bậc nhất
hoàn cầu lại có chuyện “lạ lùng” như thế này. Thói thường, bên cầm
quyền chỉ biết …cai trị, bên kia là bên đối lập th́ cứ …húc cho đến
khi nào cử tri chán chường bên cầm quyền, và đổi thay nhiệm vụ của
hai bên qua lá phiếu. Thành ra, theo thói thường, người cầm quyền
chỉ việc coi chừng…xem đối lập làm ǵ là xong. Nhưng bây giờ, cái lạ
là đảng cầm quyền chỉ biết cung cúc …”đấm đá” nhau, và chia thành
hai phe rơ rệt. Một bên chỉ biết làm sao giữ được cái ghế ngồi, c̣n
bên kia th́ không thể nào quên được mối thù “không đội trời chung”,
lúc nào cũng lăm le lật ngược thế cờ. Phe đối lập chẳng phải làm ǵ
cả, mà chỉ ngồi rung đùi chờ “trai c̣ giết nhau” và ḿnh hưởng lợi.
Hai Tên Hề Trong Bi Hài Kịch Chính Trị!
Cảnh
trái khoáy đó xẩy ra v́ trong suốt lịch sử chế độ dân chủ đại nghị,
từ hồi được khai sinh đâu đó hồi thế kỷ thứ 13 ở bên Anh, đây có lẽ
là lần đầu nó xẩy ra trước con mắt ngỡ ngàng của thần dân trong nước.
Này nhé, theo thói thường th́ đảng nào có đa số tại Hạ Viện sẽ lập
chính phủ, nhân vật nào tiếng tăm và được cho là giỏi nhất trong
đảng được đưa ra làm thủ tướng, và sẽ giữ trọng trách này từ nhiệm
kỳ này qua nhiệm kỳ khác cho đến khi phải về vườn nếu ở chức quá lâu,
hoặc đă quá …già cỗi, phải nhường – xin nhấn mạnh ở chữ “nhường” này!—cho
người khác sau vài ba nhiệm kỳ, hoặc v́ …đảng bị cử tri mời về vườn
thôi.
Thành ra, làm ǵ có chuyện
giữa nhiệm kỳ đầu, thủ tướng đă bị …đảng “ám toán” để đưa người khác
lên thay? Người lên thay lại theo truyền thống, mới một ngày trước
đó, c̣n “thề sống thề chết” là trung thành vơi thủ tướng cũ. Rồi hai
tháng sau, cũng theo truyền thống, đưa ra ngày bầu cử và …thất cử.
Cũng “may” mà không bên nào chiếm được đa số, cho nên sau sáu tuần
thương thảo vị “thủ-tướng-dân-chúng-không-cho-thắng” này chầy vẩy
mới có đa số vừa đủ tại Hạ Viện để lập chính phủ. Đa số này là do
những “dàn xếp” không mấy vững vàng – v́ không qua lá phiếu cử tri –
đưa đẩy đến.
Đă thế th́ thôi, thủ tướng
không được bầu này tiếp tục …xông lên, xem trời bằng vung, xem thiên
hạ chẳng có kí lô nào, và bẻ gẫy hết lời hứa này đến lời hứa khác,
kể cả lời hứa để lấy phiếu của một dân biểu “độc lập”. Trong khi đó,
người thủ tướng cũ, v́ vẫn c̣n thanh thế, được chức ngoại trưởng,
nên vẫn ngấm ngầm trả hận. Dư luận quần chúng không ngả hẳn về ai.
Vả lại, ai cũng có thành kiến với các chính trị gia. Đă làm chính
trị, th́ “lươn lẹo” đâu có sao? Nghề của chàng mà! Nhưng v́ t́nh
cảnh quá đặc biệt, mà người ta cứ lấy “nhân danh” ḿnh ra làm hết
điều này đến điều khác quá sức trái ngang mà nhất định “không cho
ḿnh sử dụng” lá phiếu để quyết định, cho nên cách hay nhất là diễn
tả ư kiến “ngần ngừ” qua các cuộc thăm ḍ dư luận. Từ hồi lên nắm
chính quyền, thủ-tướng-không-ai-bầu ra này chưa hề đưa tỉ lệ dân
chúng ủng hộ đảng ḿnh lên tới mức có thể thắng nếu có tuyển cử.
Như thế, câu hỏi lớn nhất
trong đầu óc mọi b́nh luận gia là Đảng cầm quyền “h́ hục” vật lộn
với việc thay bậc đổi ngôi làm ǵ cho mất …điểm? Và t́nh trạng “ngô
chẳng ra ngô mà khoai cũng không là khoai” chỉ có một kết luận:
trong lúc hai bên được, bên thua ở cùng đảng cầm quyền chống nhau
như nước với lửa này th́ ai là người cai quản guồng máy quốc gia?
Cũng may là trong lúc hầu như cả thế giới ch́m đắm trong khủng hoảng
kinh tế th́ nước Úc c̣n có chân đứng vững vàng. Kỹ nghệ hầm mỏ của
Úc cứ phăng phăng tiến tới. Phe đối lập, tuy không xuất sắc lắm,
nhưng cũng không bị tai tiếng ǵ nhiều, ngoài chuyện “không có mấy
chính sách rơ ràng”. Nói vậy th́ cũng phải mà cũng không phải. Ở
chân đối lập, người ta cần phải biết đủ mọi chuyện, nhưng chuyện nào
cũng chỉ biết “lờ mờ” v́ làm ǵ có dữ kiện trong tay? Như thế th́
làm ǵ có được “chính sách rơ ràng”?
Con Đường Duy Nhất Cho Ông Rudd!
Cho đến nay th́ quư độc giả báo nhà đă biết
tỏng rằng t́nh trạng phân hóa khiến không ai làm ǵ được là giữa
đương kim Thủ Tướng Julia Gillard, và người chủ cũ, cựu thủ tướng –
nay cũng là cựu ngoại trưởng Kevin Rudd. V́ bị “xuống ngựa giữa
đường”, ông Rudd c̣n căm lắm, và hầu như không có giây phút nào quên
được mối hận này, tuy từ cử chỉ đến lời nói, lúc nào cũng cẩn trọng.
Bà Julia Gillard th́ lại khác, không những không bênh vực người chủ
cũ nay dưới quyền ḿnh, mà c̣n cứ “b́nh chân như vại”, không chịu …xua
đuổi những tên “theo đóm ăn tàn” mắng mỏ ông Rudd. Chính Bà thật sự
lại yếu …x́u v́ chưa hề thắng một cuộc bầu cử nào. Ngôi vị thủ tướng
của Bà rơ ràng là do sự sắp đặt trong đảng mà ra, chứ không phải do
ư kiến dân chúng. V́ vậy, làm ǵ th́ làm, dù có đúng đến mười mươi
đi nữa, người ta cũng có thể nói là Bà hoàn toàn “không có thiên
mệnh”. Khổ một nỗi nữa là tuy ai cũng phục Bà -- kể cả báo nhà
– về tài “thương thuyết”, nhưng cũng v́ thương thuyết quá giỏi mà
hầu như Bà đă trở thành cái đích đàm tiếu của dư luận. Đă hành “nghề
làm chính trị”, th́ phải thương thuyết giỏi, để biến cái không thành
có, để ứng đối theo thời. Tuy nhiên cái ứng đối theo thời của Bà Thủ
Tướng lại bị thiên hạ cho là “ứng đối” để …có lợi cho chính cá nhân
Bà. Ai cũng vẽ cho ḿnh và người khác những “giới hạn” tử tế. Ra
khỏi giới hạn đó, người ta sẽ không tha thứ nữa. Tỉ như cây đinh
đóng vào cột, dù có nhổ ra cũng vẫn c̣n vết. Bà lúc nào cũng lo sợ
một ngày đẹp trời nào đó, ông ngoại trưởng sẽ “vươn vai đ̣i” lại
chức th́ quả là mệt. Và bây giờ, rất có thể Bà sẽ …mệt lắm.
Ông Kevin Rudd trong t́nh cảnh này đă chọn con đường
duy nhất ông ta có thể chọn. Ấy là từ chức ngay trong lúc ở nhiệm vụ
ở ngoài nước Úc. Bằng hành động này, Ông Rudd chấm dứt chuyện đóng
vai hề trên sân khấu chính trị Úc, chấm dứt “vở hài kịch” và chuyển
hết tṛ đóng vai hề này cho Bà Thủ Tướng. Ông cũng không quên …. đá
hậu một phát khi nói rằng Ông nhất định không là một phần nào hết
trong cố gắng chơi tṛ bẩn thỉu trong hậu trường để dành chức, bởi
v́ dân chúng Úc xứng đáng để được đại diện tốt hơn thế. Trong bài
diễn văn từ chức, Ông Rudd không hề có lời nói cay đắng nào khác
ngoài những lời dành cho những kẻ “không dám chường mặt” hoặc những
tay ‘đầu nậu chính trị” trong đảng Lao Động. Ông nhấn mạnh rằng ông
ta sẽ không đóng vai nào trong việc “đánh trộm” bất cứ thủ tướng
được dân chúng bầu ra -- một lời nói rơ ràng ám chỉ đến chuyện Bà
Gillard không hề có thiên mệnh từ dân chúng mà lại dám “đảo chính”
Ông.
Chưa Chắc “Chó Chết” Là …
“Hết Chuyện”
Như thế, không phải …“chó chết là hết chuyện”. Trước
bài diễn văn từ chức của Ông Rudd, Bà Gillard rơ ràng là có hai con
đường: một là huyền chức Ông Rudd, bắt ông ta phải bỏ mộng quay lại,
bằng cách từ chức khỏi nghị trường. Hai là ra tay mắng mỏ những
người rủa xả Ông Rudd, đồng thời xác nhận ḷng tin của Bà đối với
Ông Rudd để ít ra cũng xoa dịu vết thương nhức nhối của ông ta, rồi
dần dần t́m phương cách ḥa giải. Nhưng Bà đă chẳng làm ǵ cả, ngoài
chuyện nhấn mạnh rằng “tôi có việc của tôi, c̣n Ông Rudd cũng có
nhiệm vụ ngoại trưởng của ông ấy” trong cuộc họp báo hôm thứ Ba vừa
qua. Tuy cuộc họp báo này có mục đích “khoe khoang” thành tích giáo
dục của chính phủ do Bà lănh đạo qua bản điều tra Gonski về cung
cách chu cấp ngân khoản cho các trường học, nhưng trong số cả trăm
phóng viên có mặt, chẳng ai muốn hỏi về bản báo cáo giáo dục quan
trọng nhất trong ṿng 40 năm nay, mà chỉ chờ cơ hội là hỏi Bà Thủ
Tướng về chuyện sẽ có “tranh dành” về ngôi vị lănh đạo giữa Bà và
Ông Rudd hay không? Tưởng cũng nên nhắc lại là lúc đó, Ông Rudd c̣n
đang thơ thới ngồi máy bay đi Mễ Tây Cơ dự hội nghị khối G20, với tư
cách ngoại trưởng. Nhấn mạnh việc “chia quyền” này chẳng khác ǵ một
“nhát dao” đâm vào vết thương vẫn c̣n nhức nhối của đối thủ. Và làm
…tuyệt đường hành động của chính ḿnh!
Nay với sự từ chức “phải đến’ của Ông Rudd, mọi sự
đổi khác hoàn toàn. Bà Gillard có lẽ đă …lỡ thời lần đầu tiên trong
đời. Lúc trước, người ta thường cho rằng “sớm muộn” ǵ Lao Động cũng
phải giải quyết vấn đề lănh đạo. Nay th́ có lẽ ai cũng phải đồng ư
là “sớm” chứ không thể để “muộn” được nữa. Bà Gillard không c̣n chọn
lựa nào khác. Trong cuộc họp báo ở Adelaide sáng hôm qua, thứ Năm,
Bà Thủ tướng phải xác nhận rằng Bà sẽ cho bầu lại thành phần lănh
đạo đảng vào thứ Hai tới -- dĩ nhiên v́ Bà nghĩ rằng bây giờ ḿnh sẽ
thắng!
Sự chọn lựa xem ai thắng này nằm trong tay Hội Đồng
Dân Cử gồm 103 dân biểu và thượng nghị sĩ. Nhưng có lẽ không ai bối
rối hơn những ông bà này – ít ra là cho 101 người, trừ hai tay trong
cuộc. Lư do chính yếu là số người ủng hộ Bà Gillard không phải là đa
số tuyệt đối-- đa số sao được khi Bà ta ngày càng làm dân …xa lánh
Lao Động hơn. Ngược lại, phe muốn “dựng” cho Ông Rudd sống lại cũng
vậy, không đủ đa số đâu bởi nhiều người không ưa ông ta từ hồi nào
đến giờ rồi! Phe đứng giữa th́ chẳng khác nào “gà con lạc mẹ”, chẳng
biết đi đứng thế nào là đúng. Theo bên nào rồi cũng khổ, nhất là cả
hai đều bị cử tri “xù” hết. Thành ra, dù có quyết định thế nào đi
nữa, thí dụ như Bà Gillard chiếm được đa số trong một cuộc tỉ thí,
chắc ǵ đă trừ được hậu hoạn, v́ Ông Rudd chưa chắc đă chịu thua.
Ngày nào c̣n giữ ghế dân biểu -- ghế này do cử tri trong đơn vị của
ông ta cho, chứ không do Bà Gillard ban phát --, Ông Rudd vẫn c̣n là
cái gai trước mắt Bà Gillard. Từ chức chỉ là dịp cho ông ta công
khai hoạt động chống kẻ cựu thù mà không sợ bị những người như Ông …Già
Simon Crean “chê” là thiếu đoàn kết!
Nhắc đến Ông Crean, người ta
cho rằng Ông Già này hơi …lắm chuyện, khi th́ theo người này lúc lại
theo người khác. Bây giờ có lên tiếng th́ không chừng lại muốn người
ta để ư đến ḿnh theo kiểu… có tôi đây. Kiểu này có ư nói rằng nếu
không chọn ai được trong hai người đối đầu th́ đừng …quên tôi nhé!
Như thế, chỉ có một cách giải
quyết, tức là không dây dưa, làm một lần cho xong. Ấy là bên nào
thắng thật quyết định sẽ lên – hay ở lại -- làm thủ tướng, và
bên nào thua to sẽ bị ép buộc phải rời chính trường, rũ áo ra
đi hẳn, không c̣n “vấn vương” ǵ nữa. Báo nhà hoàn toàn không
thấy chuyện đó sẽ xẩy ra. Bà Gillard chỉ có thể làm thế khi nào cầm
chắc đa số áp đảo trong Hội Đồng Dân Cử. Con đường trước mặt để đến
đa số áp đảo của Ông Rudd có vẻ hơi dễ dăi một tí: Ông ta có thể
thua keo đầu, không đủ đa số đó để trở lại ngay bây giờ, nhưng được
một con số ủng hộ “khấm khá” để có thể quật ngược trong kỳ thứ nh́ –
y như ông Paul Keating đă làm hồi năm 1990.
Nhưng ông Paul Keating có
“chính nghĩa” -- chuyện này nói lại th́ hơi …dài! --, c̣n ông Rudd
th́ không. Đảng Lao Động đă một lần “xù” ông ta rồi, có quay trở lại
th́ thể nào cũng bị người ta dùng ngay lời của đảng, chê rằng đấy
chỉ là chuyện “chó nhổ rồi lại liếm”.
Trai c̣ tranh nhau, chỉ có ngư
ông là “đắc lợi”. “Ngư ông” ở đây là lănh tụ đối lập Tony Abbott.
Ông Abbott chắc đang ngồi xoa tay, chờ đến lúc lên chức thủ tướng.
Ấy là nếu Ông Rudd cuối tuần này tuy thua nhưng quyết định ở lại
nghị trường. Nếu Ông ta ra đi hẳn, về vui thú điền viên, đuổi gà cho
…vợ, th́ Bà Julia Gillard, một lần nữa, lại thắng lớn, và tới cuộc
bầu cử tới, chưa chắc mèo nào sẽ cắn nổi mỉu nào giữa hai đối thủ
thật sự c̣n lại là Bà Gillard và Ông Abbott.
Vở bi hài kịch chính trị ở Úc
chưa chắc đă chấm dứt. Chúng ta phải chờ xem, và có thể phải chờ tới
quá tuần tới!
