Đoàn Thi

(Illustration: Rocco Fazzari - The Age )

 

   Hôm thứ sáu 14/4 vừa qua, lãnh tụ Đảng Xanh, ông Bob Brown, đã khiến cho nhiều người phải ngạc nhiên đến sửng sốt khi tuyên bố rút lui khỏi sân khấu chính trị và nhường quyền lại cho thượng nghị sĩ liên bang thuộc Đảng này, bà Christine Milne. Cách đây một tháng, trong bài diễn văn được mệnh danh là “Dear Earthians” (những người yêu mến trái đất) đọc tại sảnh đường Hobart, Tasmania, ông Brown tuyên bố rằng chưa bao giờ ông cảm thấy sung sướng cho bằng lúc này và cam kết dùng những tháng năm còn lại để tiếp tục tranh đấu cho chính nghĩa của Đảng Xanh. Vậy mà chỉ một tuần sau, nhân một chuyến du lịch cùng với người bạn tình đồng tính là ông Paul Thomas tại Senegal, Phi Châu, thượng nghị sĩ liên bang 67 tuổi này cho biết đã đến lúc ông quyết định rời khỏi chính trường Úc. Ông Brown không xác định lý do tại sao ông bất thần ngưng hoạt động chính trị. Nhưng người bạn tình của ông thì giải thích rằng đã đến lúc ông Brown cũng phải “về vườn” để chia sẻ công việc “gia đình” của hai người.

Sau 16 năm ngồi trong Quốc hội liên bang, hơn ai hết, ông Brown đã để lại một di sản mà ngày nay các chính trị gia Úc không thể không nhìn nhận.

Câu chuyện thời sự tuần này xin được nhìn lại di sản đó, đồng thời dự đoán tương lai của Đảng Xanh cũng như những hệ lụy của việc rút lui của ông Brown đối với cả Lao động lẫn Tự do.

 

Một thành tích đáng trọng nể

 Trong bài diễn văn loan báo quyết định rút lui khỏi chính trường, ông Brown đã kể lại những năm tháng đầu tiên khi vừa chọn tiểu bang Tasmania làm quê hương. Tốt nghiệp bác sĩ y khoa tại đại học Sydney năm 1968, 4 năm sau  ông Brown  xin về làm việc tại tiểu bang này. Ông gia nhập vào phong trào Xanh tại đây và mau chóng trở thành một trong những khuôn mặt lãnh đạo của phong trào. Năm 1982, ông đã làm nên lịch sử khi đứng lên chận đứng đoàn xe ủi đất đang xây đập trên dòng sông Franklin trong suốt của tiểu bang Tasmania. Hành động của ông Brown đã dẫn đến sự sụp đổ của chính phủ Fraser và đưa ông Hawke lên làm thủ tướng và kể từ đó, tên tuổi “Bob Bwown” đã được nhắc đến trên khắp nước Úc. Ông nổi tiếng và có uy tín đến độ như ông nói: “Ngày hôm trước tôi ra khỏi tù, liền ngày hôm sau, theo đúng nghĩa, tôi vào Nghị viện” tiểu bang. Ông Brown đã làm nghị viên của Nghị Viện Tasmania từ năm 1983 cho đến năm 1993. Một năm trước khi rời nghị viện tiểu bang, ông đã giúp thành lập Đảng Xanh Úc đại lợi. Bốn năm sau, ông được bầu vào Thượng Viện Liên Bang.

Cách đây một thập niên, ông Brown là chính trị gia duy nhất đại diện của Đảng Xanh trong Quốc hội liên bang. Nhưng ngày nay, con số này đã lên đến 10 người, gồm 9 thượng nghị sĩ và một dân biểu Hạ viện.

Những thành tựu của Đảng Xanh dưới sự lãnh đạo của ông Brown thật đáng kể. Theo ông John Stirton, một chuyên gia thăm dò dư luận của hãng thăm dò Nielsen, “Đảng Xanh đã gia tăng số ghế của mình liên tiếp xuyên qua 5 cuộc bầu cử liên bang. Chưa từng có đảng nào đã làm được như thế”.

Trong cuộc bẩu cử năm 2010, Đảng Xanh đã chiếm được 1.7 triệu phiếu. So với cuộc bầu cử năm 2007, con số này đã tăng thêm nửa triệu phiếu. Tổng cộng, Đảng Xanh chiếm đến 12 phần trăm số phiếu. Theo ông Stirton, trong lịch sử Úc đại lợi, chưa từng có một đảng nhỏ nào đã chiếm được một số phiếu cao như thế. Vào thời kỳ cực thịnh nhất, Đảng Dân Chủ cũng chỉ chiếm được 11 phần trăm và Đảng One Nation của bà Pauline Hanson cũng chỉ kiếm được 10 phần trăm và dĩ nhiên cũng chỉ như một thứ sao băng, xẹt qua rồi biến mất.

Kể từ cuộc bầu cử liên bang vừa qua, trong khi lá phiếu dành cho Lao động và Tự do lên xuống thất thường, thì tỷ lệ ủng hộ dành cho Đảng Xanh xem ra bình ổn. Cũng theo ông Stirton, hiện nay tỷ lệ ủng hộ dành cho Đảng Xanh là 13 phần trăm.

Đáng kể hơn cả là chuyện Đảng Xanh đã buộc Lao động phải thỏa hiệp với mình để thành lập chính phủ thiểu số và tạo áp lực để chính phủ này phải đề ra thuế khí thải. Tác động của Đảng Xanh mạnh đến độ lãnh tụ đối lập Tony Abbott luôn nói rằng ông Brown là một phó thủ tưởng trong chính phủ Lao động.

 

Một thông điệp gởi đến các lãnh tụ của Lao động và Tự do.

 Ảnh hưởng ngày càng lớn của Đảng Xanh là một điều đáng lo ngại cho cả Lao động lẫn Tự do.

Một cuộc thăm dò ở qui mô toàn quốc được Trung tâm nghiên cứu Ipsos thực hiện hồi cuối tháng 2 vừa qua cho thấy cử tri Úc mong muốn có một lãnh tụ chính trị với một viễn kiến rõ ràng và họ cảm thấy thất vọng về cuộc tranh luận chính trị mà họ cho là “ngày càng trở thành một trò hề”.

Bà Rebecca Huntley, giám đốc trung tâm Ipsos nói rằng dân chúng đã “không mặn mà với bà Julia Gillard...nhưng họ cũng cảm thấy không tin tưởng và nghi ngờ về ông Tony Abbott. Họ không cảm thấy phấn khởi và quan tâm đến ông nhiều cho bằng đối với ông Kevin Rudd hồi năm 2007”.

Những người tham gia cuộc nghiên cứu toàn quốc của trung tâm Ipsos nói một cách thẳng thừng như sau: “Tôi không muốn bỏ phiếu cho Lao động. Tôi cũng chẳng muốn bỏ phiếu cho Tự Do. Tôi không muốn bỏ phiếu cho bất cứ ai”. Một số cho rằng tư cách của các nhà lãnh đạo tồi tệ đến độ cuộc tranh luận chính trị giữa họ đã ngày càng trở thành một trò hề.

Có người giải thích rằng “dân chúng Úc đáng được các chính trị gia của cả hai phía phục vụ nhiều hơn...Nhưng họ chỉ biết tranh giành quyền lực và đấu đá nhau. Họ không có chút liêm chính nào”.

Theo cuộc nghiên cứu, các cử tri Úc quan tâm đến giá sinh hoạt, thuế má, gởi con đi nhà trẻ và cho con theo học trường tư vì họ không tin tưởng ở phẩm chất của các giao viên trường công.

Theo bà Huntley, mặc dù hiện đang là đề tài tranh luận của các chính trị gia, thuế Khí thải không còn khiến cho dân chúng Úc lo ngại như trước kia. Họ đang chờ xem thuế này có thực sự ảnh hưởng đến giá sinh hoạt không mà thôi.

Trong khi các công ty khai thác quặng mỏ đang quảng cáo cho chiến dịch không chịu đóng thuế thêm, thì cuộc điều tra cho thấy các cử tri nói rằng thuế khai thác quặng mỏ vẫn chưa được đầy đủ; họ đòi hỏi chính phủ phải đầu tư nhiều hơn để gia tăng lợi tức từ sự bùng nổ kỹ nghệ khai thác quặng mỏ. Cuộc điều tra của trung tâm Ipsos nói rằng dân chúng vẫn xem thuế khai thác quặng mỏ “chẳng khác nào một trò hề, chỉ tổ mang lại lợi lọc cho các công ty khai thác hầm mỏ mà thôi”.

Tựu trung, nhiều cử tri đã tỏ ra hoàn toàn thất vọng với chính phủ Lao động và ngay cả Tự Do. Đây có thể là nguyên nhân khiến nhiều người đã rời bỏ Lao động để dồn phiếu cho Đảng Xanh. Và một trong những lá bài chủ hiện nay của Đảng Xanh chính là thuế khai thác quặng mỏ. Đảng Xanh đã lớn mạnh không chỉ vì vấn đề môi sinh và tranh đấu cho quyền của những người đồng tính, mà còn vì đòi hỏi phải có sự phân phối bình đẳng trong kinh tế. Chẳng hạn, về thuế, Đảng Xanh kêu gọi nên giảm thuế GST và gia tăng thuế lợi tức. Một cách đặc biệt, Đảng này đề nghị nên đánh thuế từ 45 đến 50 phần trăm những người có thu nhập cao. Riêng thuế đánh trên các công ty phải từ 30 đến 33 phần trăm.

Phần lớn những người chạy theo Đảng Xanh đều đã từng là những người ủng hộ Lao động. Trong cuộc bầu cử liên bang năm 2010, cứ 6 phiếu Đảng Xanh chiếm được thì có đến 5 phiếu đã từng dồn cho Lao động. Trong những ngày sắp tới, có lẽ Đảng Xanh cũng sẽ tiếp tục câu được những thành phần bất mãn đối với Lao động.

 

Đảng Xanh thời hậu Bob Brown

 Dĩ nhiên, Đảng Xanh có tiếp tục “đi lên” hay không còn tủy thuộc ở tân lãnh tụ Đảng, bà Christine Milne. Với một bề dày thành tích như ông Brown, người cựu giáo viên trung học và cựu nghị viên Nghị viện Tasmania này khó có thể thay thế được, xét về viễn kiến cũng như khả năng chính trị.

Xung quanh sự ra đi của ông Brown, người ta không nghe hay chưa nghe bất cứ có lời xì xào về một cuộc đấu đá hay tranh giành quyền lực bên trong Đảng Xanh. Bà Milne đã được hội đồng dân cử của Đảng Xanh bầu lên để thay thế ông Brown khi ông quyết định từ chức. Chắc chắn đạt được những thành tích như ông Brown đã thực hiện được xem ra là điều không thể làm được đối với bà Milne.

Trước mắt, một trong những thách đố lớn nhất đối với bà là làm thế nào để hóa giải được những phân hóa trong nội bộ Đảng. Hiện Đảng Xanh đang bị xâu xé giữa hai khuynh hướng: một bên là khuynh hướng “xanh vỏ đỏ lòng” và một bên là những người có truyền thống “Xanh” hẳn như ông Brown và bà Milne.

Những người thuộc khuynh hướng “xanh vỏ đỏ lòng” rất tích cực trong những vấn đề xã hội như người tỵ nạn, sự phân phối của cải bình đẳng. Hiện số người theo khuynh hướng này ngày càng gia tăng.

Với uy tín của một sáng lập viên, ông Brown đã có thể “khống chế” được nhóm đảng viên thuộc khuynh hướng “xanh vỏ đỏ lòng” này.

Trong tương lai, có lẽ bà Milne sẽ phải đối đầu với nhóm này mà nổi bật hơn cả là nữ thượng nghĩ sĩ liên bang trẻ tuổi Sarah Hanson-Young và ông Lee Rhiannon, cựu nghị viên của Đảng Xanh trong Nghị Viện New South Wales.

Đó là chuyện nội bộ của Đảng Xanh trong tương lai.

Sự ra đi của ông Brown không thể không ảnh hưởng đến chính trường Úc. Trước mắt, sự ra đi của ông không đương nhiên làm cho chính phủ thiểu số Lao động phải bị lung lay hoặc đình chỉ những dự luật đầy tranh cãi đã được Quốc hội thông qua. Thỏa hiệp giữa Đảng Xanh và Lao động vẫn được duy trì.

Nhưng về lâu về dài, một sự thay đổi không thể tránh khỏi trong Đảng Xanh chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến kết quả cuộc bầu cử liên bang vào năm tới.

Nếu sự ra đi của ông Brown là một mất mát lớn lao cho Đảng Xanh và sự ủng hộ của Đảng này dành cho Lao động trở nên yếu ớt đi thì người hưởng lợi nhiều hơn cả sẽ là lãnh tụ đối lập Tony Abbott. Nếu Liên Đảng sẽ thắng cuộc bầu cử vào năm tới và ông Abbott lên làm thủ tướng thì Thượng Viện sẽ do Liên Đảng kiểm soát. Theo kết quả các cuộc thăm dò mới nhất, Lao động sẽ mất một số ghế tại Thượng Viện, Đảng Xanh vẫn dậm chân tại chỗ và đương nhiên Liên Đảng sẽ chiếm được thêm một số ghế và lúc bấy giờ, cán cân quyền lực sẽ do các thượng nghị sĩ độc lập quyết định.

Theo kết quả các cuộc thăm dò và bầu cử tại các tiểu bang, rất có thể thượng nghị sĩ độc lập Nick Xenophong, thuộc tiểu bang Nam Úc và thượng nghị sĩ Dân Chủ John Madigan thuộc tiểu bang Victoria sẽ là những người đứng ra cân bằng quyền lực trong thượng viện vào ngày 1 tháng 7 năm 2014.

Kịch bản này dĩ nhiên sẽ tạo ra những hệ quả nghiêm trọng. Hai ông Xenophon và Madigan không những sẽ ủng hộ chính phủ Abbott để đẩy lui thuế Khí thải, mà còn tự đứng ra đòi hỏi phải đẩy lui thuế này là khác.

Trước đây cứ tưởng chuyện ông Abbott thề thốt sẽ đẩy lui thuế Khí thải và thuế Khai thác quặng mỏ là chuyện không tưởng và vô lý. Nhưng khi tình thế đã xoay chiều như thế thì xem ra lập trường của ông Abbott là “hợp lý” và sẽ lôi kéo được sự ủng hộ của giới kinh doanh.

Tân lãnh tụ Đảng Xanh, bà Christine Milne, đã tuyến bố rằng Đảng Xanh sẽ vận động mạnh hơn tại cấp vùng, nhất là nông thôn và trong các cộng đồng doanh nghiệp để củng cố chỗ đứng của Đảng trong Thượng Viện.

Riêng trong Hạ Viện, Đảng này cũng cho biết sẽ tìm cách đẩy mạnh sự hiện diện của Đảng, chứ không chỉ dừng lại một chiếc ghế duy nhất hiện do dân biểu Adam Bandt chiếm giữ.

Đây quả là một phát súng bắn một lúc hai con chim của Đảng Xanh nhắm vào Lao động: cứ theo kết quả các cuộc thăm dò dư luận, Lao động cầm chắc sẽ mất nhiều ghế trong Thượng Viện. Còn trong Hạ viện, Lao động lại vừa cần có sự ủng hộ của Đảng Xanh để chiếm thêm hay ít là giữ lại một số ghế, nhưng đồng thời lại phải ngậm đắng nuốt cay nhìn một số ghế cố hữu của mình không có cánh mà bay sang Đảng Xanh.

Quyết định “giã từ vũ khí” của ông Brown để trở về vui thú điền viên bên cạnh người bạn tình đồng tính Paul Thomas chắc chắn sẽ tạo ra những thay đổi thực sự cho những Đảng lớn. Liên Đảng có thể bất chiến mà tự nhiên thành. Còn Lao động, như kết quả cuộc bầu cử tại tiểu bang Queensland vừa qua có thể báo trước, có thể sẽ mất cả chì lẫn chài: sự ủng hộ của Đảng Xanh cũng chẳng còn, mà những chiếc ghế của mình cũng bị buộc phải nhường lại cho Đảng Xanh.

Đoàn Thi