Việt Luận

Aboriginal people were the first Australians.

  Đất nước này đang được hơn 22 triệu người sinh sống. Trong đó có bạn đọc và gia đình. Chúng ta đến đây như là người tị nạn hay di dân và thuộc về một trong nhiều đợt định cư. Đợt định cư đầu tiên là người da trắng khởi đầu với thuyền trưởng James Cook vào năm 1770. Rồi tiếp theo là người châu Âu đến đây khi thế chiến thứ nhì chấm dứt. Sau chiến tranh tại Việt nam, chúng ta đến đây. Hiện thời người Afghanistan, Iran, Iraq, Sudan tiếp tục sang đây tìm đất sống... Tất cả chúng ta đều là người định cư.

Trước khi người định cư đến đây, từ 50 ngàn cho đến 60 ngàn năm trước, đất nước này đã có người sinh sống. Họ là dân bản địa (Indigenous) hay người Úc đầu tiên (First Australian). Hiện nay có khoảng 500 ngàn người bản địa tại Úc. Con số này chỉ được tính vào dân số Úc kể từ năm 1967. Trước đó, người bản địa không được coi là 'người'. Họ bị kể chung vào số 'thú vật hoang dã'.

Mặc dầu được gộp chung vào dân số Úc, rõ ràng đời sống của người định cư (trong đó có người Việt nam chúng ta) và dân bản địa tại Úc có nhiều khoảng cách.

Thí dụ: theo viện Thống kê Úc (ABS), ngày nay một em bé chào đời tại Úc thông thường sẽ sống thọ đến 79 tuổi rưỡi (nếu là con trai) và 84 tuổi (nếu là con gái). Trong khi đó, rủi 'bà mụ' nắn em nào sinh ra trong gia đình gốc bản địa thì: nếu là bé trai thì chỉ sống trung bình 67 tuổi và 72 tuổi nếu là bé gái.

Dân bản địa không những chết sớm mà suốt đời luôn luôn bị thiệt thòi. Khi sinh ra, trẻ em bản địa dễ bị chết trước khi ăn sinh thứ năm hơn trẻ em định cư. Hiện nay, tại Úc cứ 100 ngàn trẻ em thì chỉ có 36 em giã từ cõi đời trước khi lên 5. Nhưng lên đến 131 em bé bản địa chết trước khi lên 5. Nếu sống sót, trẻ em bản địa học dở hơn đồng bạn định cư. Khi bước vào cuộc đời, thanh niên bản địa dễ vào tù ra khám, bị thất nghiệp, lãnh lương thấp và bị khinh bỉ hơn người định cư...

Thảm trạng này được ghi thành nhiều con số và từ năm 2008 chính phủ Úc (do người định cư nắm giữ) tìm cách thu ngắn khoảng cách giữa người bản địa với người định cư. Trong tuần qua, chính phủ Úc đã ra tường trình cho thấy khoảng cách ấy đã được thu ngắn đến đâu. Tường trình này được thủ tướng Julia Gillard trình bày tại quốc hội và có tên 'Closing the Gap, thu ngắn khoảng cách'.

Nhìn chung, chính phủ Úc cho rằng mình đang thu ngắn nhưng chưa lấp đầy được khoảng cách.

Về tuổi thọ: chính phủ người Úc da trắng nhắm tới năm 2031 mới thu được khoảng cách 10 năm giữa người bản địa và người định cư. Đến năm 2018 sẽ giảm bớt phân nửa trẻ em gốc bản địa tử vong. Sang năm có thể trẻ em gốc bản địa sống tại vùng xa trên nước Úc khi lên 5 cũng được đi học như con em người định cư trên toàn nước Úc. Từ nay cho đến sáu năm nữa -- tức năm 2018 -- hy vọng khoảng cách về trình độ học vấn giữa học sinh gốc bản địa với con em trong gia đình định cư tại Úc cũng được cắt ngắn phân nửa. Nhưng giữ cho học sinh gốc bản địa tiếp tục ngồi trên ghế nhà trường cho đến lớp 12 thì còn cần thêm 2 năm nữa: mãi đến năm 2020 người ta hy vọng khoảng cách này được cắt ngắn phân nửa. Thật vậy, giữ cho học sinh bản địa đến lớp là chuyện rất khó. Ở Yipirinya School, Alice Springs, trung bình chỉ có 60% học sinh ghi tên đi học là có mặt trong lớp mà thôi.

Thật ra, còn nhiều khoảng cách khác cần được thu ngắn. Thí dụ như con số tù nhân gốc bản địa bị coi là quá cao so với tù nhân định cư. Và trên hết: hiến pháp Úc chưa chính thức nhìn nhận người bản địa và dành cho chủ nhân của lục địa này một số ghế trong quốc hội liên bang và tiểu bang tại Úc, như nước láng giềng New Zealand thực hiện. Hiện nay, một ủy ban gồm có 22 thành viên đang nghiên cứu cách thức phù hợp nhất để hiến pháp Úc làm điều ấy. Nhưng nghị sỹ Trish Crossin, đại diện cho lãnh thổ Bắc Úc, dự đoán phải mất thêm ít nhất 10 năm nữa mới đạt điều trên.

Người bản địa hay người định cư đều là chủ nhân của đất nước phương Nam phước đức này. Nếu người da trắng định cư đón tiếp và tôn trọng nhiều đợt định cư khác -trong đó có người Việt nam -- thì hà cớ gì người định cư (da trắng và da màu) không chấp nhận và tôn trọng chủ nhân đầu tiên của đất nước này.

Việt Luận