Trần Hải

 

 

  Tân ngoại trưởng – thượng nghị sĩ Bob Carr đã chính thức làm việc hôm thứ Ba tuần này (13. 3. 2012): đầu tiên ông tuyên thệ nhậm chức tại Thượng viện, sau đó đến dinh Toàn quyền tuyên thệ nhậm chức ngoại trưởng.

Theo Andrew West, người viết tiểu sử chính thức của Bob Carr, thì đây là giấc mơ cả đời của ông Carr: cả cuộc đời ông, tính từ lúc trưởng thành đến nay, ông hằng ôm ấp giấc mộng lớn nhất là điều hành chính sách ngoại giao của nước Úc. Và sau bốn thập niên làm đủ việc, trong đó có 10 năm làm thủ hiến NSW, giấc mơ này đã biến thành sự thật. Và khi ước mơ nằm trong tầm tay của mình, ông đã thực hiện thật nhanh, thật gọn.

Ngay trong buổi sáng, trong khi chuẩn bị tinh thần cho hai buổi tuyên thệ để gánh vác trọng trách ngoại giao, ông đã làm “lễ” riêng của mình bằng cách tập trung vào chính trị đối nội. Ông chỉ đả kích Lãnh tụ đối lập Tony Abbott.

Phát biểu với các phóng viên chờ chực bên thềm Quốc hội, ông Carr đã so sánh ông Abbott như là “nhà thôi miên tập sự”.

 Theo ông thì còn 18 tháng nữa mới bầu cử và hiện tại giữa đối lập và chính phủ chỉ còn cách nhau có 6 điểm phần trăm và hiện tại chỉ số ủng hộ của ông Abbott đang giảm dần. Ông phát biểu:

“Tôi nghĩ rằng mọi người đang thức tỉnh. Tôi đã nghĩ trong suốt buổi điểm tâm sáng nay: Tony Abbott trông giống như một nhà thôi miên rẻ tiền trong một gánh xiếc đang sa sút.

Ông ta bảo với cử tri, Hãy nhìn vào mắt tôi, qúy vị đang yếu dần: Sẽ không có con thuyền nào đến nữa.

Hãy nhìn vào mắt tôi, qúy vị đang yếu dần: hãy chấm dứt món thuế tệ hại khổng lồ của Lao Động. Hãy nhìn vào mắt tôi, qúy vị đang yếu dần: nợ và thâm thủng ngân sách.

Những khẩu hiện này đã lập đi lập lại không ngớt giống như một nhà thôi miên tập sự đang làm phép màu với con rắn hổ mang. Tôi nghĩ rằng cử tri thông minh hơn cái trò này rất xa.”

Sau đó, trong Thượng Viện, ông Carr đã chứng tỏ rằng ông đã nắm bắt được các vấn đề lớn của công việc ngoại giao. Tuần trước, sau khi nhận lời mời, ông đã sang New Zealand và gặp ngoại trưởng nước này tại đây.

Trong phiên họp sáng thứ Ba, ông Carr đã bày tỏ sự “kinh hoàng” của mình về vụ thảm sát 16 thường dân mà một trung sĩ Mỹ gây ra, tuy nhiên ông không bày tỏ quan điểm là có nên mang viên sĩ quan này ra xét xử công khai hay không.

Đồng thời ông cũng đáp trả ý kiến của Lãnh tụ Đảng Xanh Bob Brown, theo đó giải pháp duy nhất là rút binh sĩ Úc về nước. Theo ông thì đó là một “suy nghĩ đơn giản và nguy hiểm. Ông phát biểu: “Chúng ta cần phải bảo vệ nữ giới tại Afghanistan, những người sẽ mất mọi quyền lợi dưới sự thống trị của Taliban. Chúng ta có một kết ước với đồng minh về một tương lai vững chắc để người dân Afghanistan không đối mặt với nạn khủng bố, đó là nhiệm vụ của chúng ta.”

Đây là sự “tiến bộ” vì cho thấy hình ảnh một ngoại trưởng Carr khác hẳn với thủ hiến hồi hưu Carr, kẻ đả kích rằng một Đạt Lai Lạt Ma “xảo quyệt” sẽ làm xấu quan hệ Úc – Trung và rằng quan hệ Úc- Mỹ là “nồng ấm” quá mức cần thiết.

Bây giờ, để cho quan hệ Úc –Mỹ “nồng ấm quá mức cần thiết đó”, ông Carr đã xác nhận là đã nhận lời mời của bà Hillary Clinton và sẽ chính thức viếng thăm nước Mỹ vào ngày 24. 4. 2012!

 

Tham vọng liên bang

 Ông Carr đã nhận chức ngoại trưởng sau gần một tuần bác bỏ thông tin, giải thích rằng ông “không thể khước từ một cơ hội tốt để phục vụ đất nước trong lãnh vực ngoại giao, nhất là khi được Thủ tướng Gillard đích thân mời”. Sau đó ông triết lý thêm: “Nhiều khi thời thế chọn mình chứ mình không thể chọn thời thế. ”

Trên thực tế, ông Carr đã bộc lộ tham vọng với nền chính trị liên bang từ lâu, tuy nhiên đã mắc kẹt tại NSW.

Năm 1983, ông đắc cử vào nghị viện NSW trong cuộc bầu cử bổ sung tại khu Maroubra và đây được xem như là cái đà để ông dần dà đi lên và tiến vào quốc hội liên bang. Tuy nhiên đến năm 1988, sau thất bại ê chề trong cuộc tranh cử tại tiểu bang, đảng bộ NSW đã chọn Bob Carr làm thủ lĩnh. Lúc đó ông đã phát biểu: “Tôi sẽ đặt qua một bên, không chỉ là tương lai gần của mình mà cả cuộc đời, tất cả những tham vọng ở liên bang để có thể phục vụ đảng tại NSW. ”

 Sau thất bại của cuộc bầu cử 1991 là cuộc bầu cử 1994 và ông Carr là một lãnh tụ “đầu gà” trong thế đối lập với trách nhiệm thật lớn. Trong giai đoạn này tham vọng liên bang vẫn không ngớt ám ảnh: Lao Động nắm quyền tại liên bang (Paul Keating) còn NSW đang ở thế đối lập và điều ông Carr muốn là đánh đổi cái “đầu gà đối lập” một chức vụ “đuôi trâu chính phủ” tại cấp phủ liên bang.

Đó là năm 1993, trước cuộc bầu cử sinh tử 1994. Giữa lúc phân vân không biết sẽ thắng hay thua, ông tính đến việc “đầu gà” lấy đuôi trâu với Graham Richardson, là nhà môi giới quyền lực khét tiếng của Lao Động, từng giữ chức bộ trưởng trong chính phủ Paul Keating và là bậc quân sư trong vụ đảo chính lật ông Kevin Rudd năm 2010.

Trong nhật ký của mình, ghi ngày 22. 3. 1994, ông Carr cho biết ông đã bị ám ảnh với chức vụ nắm ghế bộ trưởng phụ trách môi trường và nghệ thuật trong chính phủ liên bang. Ông viết: “Tôi không thể thắng cuộc bầu cử tới (tiểu bang) và tôi sẽ làm gì ở tuổi 47, lấp đầy khoảng trống của đời mình bằng các buổi tập yoga, các buổi đi bơi hay lớp học tiếng Đức ư”. Muốn làm thế thì cách duy nhất là đổi ghế với ông Richardson: ông Carr đã gọi Richardson và Richardon đã thông báo với nguyên Thư ký đảng bộ NSW John Della Bosca, tuy nhiên không rõ vì lý do gì mà ông Bosca đã ỉm đi, không thông báo lại cho ông. Chính cơ hội vụt mất này đã khiến ông Carr đã hậm hực trong nhật ký: “F… Bosca for not mentioning it in December. ”

Sau đó, đến năm 2001, đích thân lãnh tụ Lao Đông Kim Beazley lại mời Bob Carr gia nhập chính trường liên bang. Tuy nhiên tại liên bang thì Lao Động đã về thế đối lập trong khi tại NSW thì Bob Carr đang nắm chính quyền: cái “đuôi trâu” thảm hại này không thể sánh bằng cái “đầu gà thủ hiến” ông đang có.

Đây cũng là chuyện trớ trên của ông Carr và các nhân vật lớn khác của Lao Động.

 

Lao Động trớ trêu

 Khi Bob Carr từ chức vào năm 2005 thì nguyên lãnh tụ Lao Động liên bang Kim Beazley lên tiếng xác nhận năm 2001 ông đã tìm cách thuyết phục ông Carr chuyển sang hoạt động tại nghị trường liên bang nhưng bất thành. Sau đó ông Beazley cũng tỏ ý hy vọng rằng ông Bob Carr sẽ tiếp tục sử dụng kinh nghiệm và kiến thức chính trị của mình để hỗ trợ đảng như là “nhân vật đằng sau. ”

Bây giờ, trong một vị thế trớ trêu, bằng “kinh nghiệm và kiến thức chính trị của mình” ông Carr đã trở lại để làm xếp của ông Beazley. Là Đại sứ của Úc tại Mỹ, ông Beazley đã trở thành thuộc cấp và phải báo cáo trực tiếp với ông Carr.

Trước đây, khi làm thủ hiến NSW, ông Carr đã sử dụng một chiến lược gia của Lao Động là Bruce Hawker. Thế nhưng điều trớ trêu là, trước chính biến ngày 27. 2. 2012 vừa qua với cuộc đảo chánh của ông Kevin Rudd, ông Haweker đã đóng vai trò cố vấn và quân sư cho ông Rudd.

Cuộc đảo chính bất thành và cuộc đảo chính do Hawker tham mưu đã đưa xếp cũ nhất và lâu đời nhất của mình là Bob Carr đến với cái ghế mơ ước cả đời.

Mặt khác, như là chính khách lão thành và giàu kinh nghiệm của đảng, ông Bob Carr đã được Lao Động mời vào ủy ban điều tra để xem xét những nguyên nhân khiến đảng này đại bại trong cuộc bầu cử 2010. Một trong những điểm mà bản phúc trình mà Bob Carr là đồng tác giả cho thấy trách nhiệm của ông Rudd trong việc lộ ra những thông tin bất lợi cho cá nhân bà Gillard.

Điều trớ trêu khác nữa là việc bổ nhiệm Bob Carr thay cho TNS Mark Arbib lại là cái giá mà nhà đấu tranh quyền lợi thổ dân Warren Mundine phải trả. Ngay từ khi tin ông Arbib từ chức loan ra, ông Mundine và vây cánh của mình tuyên bố ngay là muốn thay thế, tuy nhiên đảng đã chọn ông Carr.

Mà ông Mundine lại là người được ông Carr ủng hộ hết lòng trong thời gian làm Thủ hiến. Năm 2003 ông Carr đã tham gia vận động để đưa ông Mundine làm chủ tịch đảng Lao Động và trong vai trò này, ông Mundine đã tổ chức vụ đảo chính hất cẳng ông Crean, biến ông này thành lãnh tụ đảng nhưng không lãnh đạo được muà bầu cử nào cả.

Sự kiện năm 2003 đã mang lại cho ông Carr nhiều kẻ thù chính trị, trong đó đối thủ sâu đậm nhất là ông Crean.

Chính vì thế nên khi bà Julia Gillard chọn ông Carr làm ngoại trưởng, cả hai ông Stephen Smith và Simon Crean là hai người giận dữ cay đắng nhất. Ông Smith thì cay đắng vì mất cái ghế ngoại trưởng mơ ước. Còn ông Crean thì hậm hực giận dữ vì kẻ thù của mình tự dưng trúng độc đắc, ngồi mát ăn bát vàng. Có giả thuyết cho rằng rất có thể ông Crean là kẻ đã bí mật xì tin tức liên quan đến ông Carr cho báo chí, sự việc khiến cả ông Carr lẫn bà Gillard thành kẻ “không thể tin được” sau khi hai người đều chối bai chối bãi những thông tin liên quan đến “Bob Carr – tân ngoại trưởng”.

Chính những thông tin này đã khiến trong suốt hai ngày (21-22. 2. 2012) cả ông Carr và bà Gillard đều bác bỏ chuyện này.

Và cũng chính nhờ thông tin này đã giúp Lãnh tụ đối lập Tony Abbott có cơ hội tấn công vào “tư thế lãnh đạo” của bà Gillard thật sướng miệng, cho rằng bà đã không điều khiển được đảng cuả mình.

Sau đó, khi ông Carr và bà Gillard lên tiếng xác nhận tin này, họ đã làm ông Abbott bị hố, một phen bẽ mặt thế nhưng lại dẫn đến một điều tai hại khác: không thể tin nổi miệng lưỡi của giới chính trị gia, họ nói một đằng, làm một nẻo.

Chính trị gia thì ngàn đời không đáng tin tuy nhiên đáng nói nhất ở đây là ông Carr và bà Gillard: họ bỏ ra suốt hai ngày để chối, lập đi lập lại rằng “làm gì có việc đó”. Thế nhưng đến ngày thứ ba thì họp báo xác nhận!

  

Bob Carr

 Bob Carr chào đời năm 1947 tại Maroubra (NSW) trong một gia đình lao động, với bố làm nghề lái tàu hoả. Bob Carr là người đầu tiên trong gia đình không những học hết trung học mà còn đỗ cao và vì say mê chính trị, đã ghi danh học lịch sử và tốt nghiệp Cử nhân Lịch sử hạng ưu.

Say mê chính trị, mới 15 tuổi, Carr đã gia nhập phân bộ thanh niên Lao Động và đến năm 1969, sau khi tốt nghiệp đại học NSW, ông trở thành ký giả phát thanh cho đài ABC.

Mười năm sau, 1978, ông trở thành phóng viên chuyên về các vấn đề lao công và chính trị của tạp chí Bulletin.

Năm năm sau, 1983, ông đắc cử vào nghị viên NSW trong cuộc bầu cử bổ sung tại khu Maroubra; và trong bài diễn văn chính trị đầu tiên tại nghị trường ông đã gay gắt chỉ trích nạn tham nhũng trong nội bộ cảnh sát NSW.

Năm 1988, sau thất bại trong cuộc tranh cử tại tiểu bang, đảng bộ NSW bầu Bob Carr lên làm thủ lĩnh và đến cuộc bầu cử 1991, đảng Lao Động do ông lãnh đạo đã thất bại trước liên đảng chỉ trong đường tơ kẽ tóc.

Đến năm 1995 thì ông mới “hoàn thành nhiệm vụ” mà đảng giao phó để trở thành thủ hiến NSW và sau đó đã lãnh đạo đảng này giành hai chiến thắng liên tiếp vào năm 1998, 2002 nhưng trước cuộc bầu cử 2005 thì tuyên bố từ chức.

Bob Carr tuyên bố từ chức trong cuộc họp báo vào ngày 3. 8. 2005. Lời tuyên bố bất ngờ của ông Bob Carr được đưa ra đúng 1 tháng 20 ngày sau khi ông phá kỷ lục của cựu thủ hiến Neville Wran, là người có thâm niên cao nhất trong lịch sử Úc với 10 năm chấp chính.

Ông biết mình đã quyết định một cách chóng vánh khi nhấm nháp chai rượu vang vào ngày cuối tuần và chỉ đơn giản từ chức để sống một cách thoải mái. Tuyên bố với người vợ Helena ông Bob Carr cho biết khoảng khắc tự hào nhất trong đời làm chính trị ông là giờ tuyên bố khai mạc Olympics 2000, một thế vận hội được nguyên chủ tịch IOC Juan Antonio Samaranch tuyên bố là “tốt đẹp nhất từ trước tới nay”.

Bên cạnh đó, ông cũng cho biết giờ phút đen tối nhất là khi ông tham dự tang lễ của nha nhân viên cứu hoả ở Lithgow, hai người đã bỏ mạng trong khi làm nhiệm vụ trong trận cháy rừng khủng khiếp năm 2002.

Trong thời gian làm Thủ hiến NSW, Bob Carr theo đuổi những chính sách chống tội phạm, bảo vệ môi trường, giảm nợ nần, trùng tu hạ tầng cơ sở, cải tổ luật pháp, và cải thiện giáo dục và tổ chức Thế Vận Hội 2000. Tuy nhiên ông đã từ chức giữa lúc những thành tích đó đã bị ô nhiễm bởi những bất cập trong việc cải tổ hệ thống hạ tầng NSW trước sức chống đối của các phe phái nghiệp đoàn.

Lúc đó áp lực cao nhất đến từ vấn đề hạ tầng cơ sở của Sydney do số người nhập cư quá đông: hệ thống giao thông công cộng và y tế không đáp ứng đủ nhu cầu, nạn khan nước, nạn đình công và yêu sách như cơm bữa của đội ngũ giáo chức v. v. . .

Lúc đó nguyên lãnh tụ đối lập NSW John Brodgen cho biết ông Bob Carr từ giã chính trị chỉ vì sợ rằng sẽ mất mặt vì nhất định sẽ bị mình đánh bại trong kỳ bầu cử sắp tới.

Còn nguyên Thủ tướng John Howard thì cũng mượn chuyện này để tự ca ngợi mình, nhấn mạnh rằng “Thủ hiến NSW đã ra đi giữa lúc nền kinh tế tiểu bang không bắt kịp sức mạnh của nền kinh tế quốc gia”.

Tuy nhiên sau đó nhân vật kém uy tín hơn là Moris Iemma đã lãnh đạo Lao Động chiến thắng.

 

 Tân ngoại trưởng

 Bob Carr được ca ngợi là một chọn lựa sáng giá của thủ tướng Julia Gillard: ông cũng có phẩm chất trí thức như ông Kevin Rudd, được xem là người có kiến thức uyên bác về lịch sử, nhất là về quan hệ Úc-Mỹ, được giới cầm bút nể trọng với hai cuốn sách đã xuất bản.

Việc chọn lựa ông Bob Carr đã được một số tổng trưởng cao cấp trong nội các Gillard ủng hộ, cho rằng đó là một nước cờ chính trị rất cao (master stroke) trong đó có Tổng trưởng kinh tế Wayne Swan và Tài chính Penny Wong.

Trên thực tế, kết quả của cuộc thăm dò cuối tuần qua, là cuộc thăm dò đầu tiên sau vụ đảo chính của ông Rudd, vẫn chưa thấy ông Bob Carr chưa mang lại điều gì khả quan cho Lao Động.

Kết quả thăm dò mà công Newspoll thực hiện vào cuối tuần qua, công bố trên The Australian vào ngày 13. 3. 2012 cho thấy tỷ lệ cử tri phổ thông ủng hộ Lao Động đã giảm từ 35 phần trăm vào tháng Hai xuống còn 31 phần trăm trong khi Liên đảng đối lập giảm từ 45 phần trăm xuống 43 phần trăm.

Trong khi đó, với câu hỏi về chọn đảng nào, Lao Động đã bị Liên đảng qua mặt với tỷ lệ 53 phần trăm so với 47 phần trăm.

Niềm lạc quan duy nhất cho Lao Động là bà Julia Gillard vẫn được ưa chuộng hơn ông Abbott với tỷ lệ 39 phần trăm so với 37 phần trăm.

Sức ủng hộ cho đảng xuống tuy nhiên thu nhập của ông Carr thì tăng. Sau 22 năm có mặt trong Nghị viện NSW, trong đó có hơn 10 năm làm thủ hiến, lúc nghỉ hưu vào năm 2005 ông Carr có thể nhận lương hưu với mức 130, 000 Úc kim một năm cùng với các khoản phụ cấp khác, trong đó có ngân quỹ để duy trì cho ông một xe hơi, một văn phòng và một số nhân viên phụ tá.

Bây giờ, lương ngoại trưởng của ông ta sẽ là 320, 000 Úc kim một năm, cao hơn lương thủ hiến trước đây, “chỉ có” 225, 000 Úc kim thôi.

Việc ông Carr lên là ngoại trưởng sẽ làm Thủ hiến Barry O’Farreell của NSW vui mừng phần nào vì tiết kiệm mỗi năm gần nửa triệu Úc kim vì đỡ các khoản trợ cấp xe hơi, văn phòng dành cho cựu thủ hiến với mức gần 460, 000 Úc kim trong tài khoá vừa qua.

Trần Hải