Chỉ trong vòng 4 tháng kể từ khi đặt chân đến Úc, một băng trộm người Gypsy Ái nhĩ lan đã tung hoành khắp vùng quê Úc chỉ trừ tiểu bang Tasmania để dùng lời ngon ngọt, dụ dỗ và lừa đảo các dân quê một số tiền tới nửa triệu Úc kim.

Đó là một nhóm gia đình lên tới 50 người, bao gồm người lớn, trẻ em và cả các em bé sơ sinh. Họ đến những vùng xa xôi của Úc và dùng miệng lưỡi thật hay để bán các sản phẩm như máy phát điện, máy rửa cao áp do Trung Quốc chế tạo. Các món hàng này chỉ trên duới 100 Úc kim tuy nhiên họ lừa phỉnh và bán với giá từ 500 đến 1,500 Úc kim tùy theo “độ khờ” của người mua.

Theo ông Michael Cooper, nhân viên điều tra của Bộ công bằng thương mại, thì đây là những kẻ có cái miệng nói rất hay, có thể “bán nước đá cho người Eskimo”, nói theo lối Việt Nam là “nói hay tới mức con kiến trong hang cũng bò ra”.

Nạn nhân của nhóm này là những nông gia cao tuổi, và có người đã bị chém tới 17,000
Úc kim. Điều tra của bộ cho biết họ đã chuyển số tiền kiếm được về thân nhân tại Anh, mỗi đợt gởi từ 10,000 đến 15,000 Úc kim.

Tuần trước Bộ công bằng thương mại phát hiện ra rằng nhóm này đã thuê những căn hộ của Meriton tại Waterloo và thuê hẳn một unit để làm kho chứa hàng.

Điều tra của bộ cho thấy băng này thuộc hai bộ tộc, tổ tiên sinh sống nhiều đời tại Ái Nhĩ Lan và hiện cắm chốt tại Anh để từ đó “bung ra” khắp thế giới làm ăn. Đó là bộ tộc Dale Farm ngụ tại Blilericay ở vùng Essex và tộc Smithy Fen tại Cambridge.

Được biết hiện có 86 gia đình người Gypsy cư ngụ tại hai vùng này và họ thường xuyên đi ngao du thế giới để trổ tài “bán nước đá cho người Eskimo”.

Người Gysy còn được người Việt gọi là người Di-gan, xuất phát từ Tzigan trong tiếng Pháp. Trong tiếng Anh, tên gọi chính thức của dân tộc này là “Romani people” vì người Gypsy tự gọi mình là “rom” hoặc “rrom”, tùy theo phương ngữ. Từ này có nghĩa "chồng", còn romni.rromni có nghĩa "vợ". Không có mối liên quan nào giữa tên Rom của người Di-gan và thành phố Rome, La Mã, Romania, người Romania hay tiếng Romania.

Từ Gypsy hay Gipsy trong tiếng Anh thì bắt nguồn từ Hy Lạp, ngụ ý Ai Cập, do niềm tin sai lầm rằng chủng tộc này bắt nguồn từ Ai Cập (Egypt), và đã bị đày biệt xứ vì tội đã che dấu Chúa Jesus thời bé. Trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức Bà Paris của Victor Hugo, tiếng Pháp thời Trung Cổ gọi người Di-gan là "người Ai Cập".

Người Gypsy chưa bao giờ có một quốc gia của mình. Thoạt đầu tên “Gypsy” không được chủng tộc này sử dụng vì coi là sai và có ý xấu vì gốc từ "gyp" có nghĩa là "lừa đảo". Nhưng vì việc sử dụng từ "Gypsy" trong tiếng Anh hiện nay quá phổ biến này cả cộng đồng này cũng đâm quen và sử dụng luôn. Trong khi đó thì tại Bắc Mỹ từ "Gypsy" thường được dùng để chỉ phong cách sống hay phong cách thời trang chứ không dùng để chỉ người.

Do nhiều người Gypsy (hay Tzigan) tại Pháp xuất phát từ vùng Bohemia nên họ còn được gọi là người Bohémien (Bohémiens). Từ này sau đã được biến đổi để miêu tả kiếp sống nghệ sĩ lang thang, giang hồ, thậm chí còn khai sinh nên từ chủ nghĩa Bohémien (Bohemianism).

Hiện có khoảng 15 triệu người Gypsy sống thành nhiều cộng đồng trên khắp thế giới. Cộng đồng Gypsy lớn nhất là tại bán đảo Balkan, một dân số đáng kể khác tại châu Mỹ, các nước Trung Á, Tây Âu, Trung Đông, và Bắc Phi.

Người Gypsy theo văn hóa du cư, sử dụng và phóng tác âm nhạc dân gian. Âm nhạc rất quan trọng đối với họ trong đời sống thường nhật và lễ hội. Thoạt tiên họ sáng tác nhạc theo âm vực, tiếp đến là cung bậc và vũ điệu . Họ rất thích sự xúc tích, đầy ngẫu hứng và tính điêu luyện mà họ tìm thấy trong âm nhạc ở Andalucia trải qua nhiều nền văn hóa đa dạng thuộc nhiều thế kỷ, nơi không chỉ kết hợp văn hóa Moore (British), mà còn cả Do Thái Giáo, Thiên Chúa Giáo … cùng với âm nhạc dân gian truyền thống .

Người Gypsy đã có những đóng góp quan trọng trong việc hình thành nên dòng nhạc Fmalenco đầy hào hứng. Người ta cho rằng từ “ Flamenco” được biến âm do từ Ả Rập “Felag” (nông dân) và “Mengu” (người tị nạn); được biết là vào thế kỷ thứ 18, từ “Flamenco” cũng được quen dùng hàm nghĩa “người Gypsy miền Andalucia”, Andalucia là một tỉnh của Tây Ban Nha, quê hương của nhạc Fmalenco.

Người Gypsy phân chia thành các nhóm theo các khác biệt về lãnh thổ, văn hóa và phương ngữ. Có 5 nhóm chính:

-  Kalderash là nhóm đông nhất, theo truyền thống làm nghề thợ rèn, mài dao, bắt nguồn từ Balkan, nhiều người đã di cư đến Trung Âu và Bắc Phi;

 -  Gitanos (còn gọi là Calé) chủ yếu ở Bán đảo Iberia, Bắc Phi và miền Nam nước Pháp; nhiều người tham gia công nghiệp giải trí;

  -  Sinti chủ yếu ở Alsace và một số vùng khác ở Pháp và Đức;

   -  Romnichal chủ yếu ở Anh và Bắc Mỹ; và

  -  Erlides (còn gọi là Yerli hay Arli) định cư ở đông nam châu Âu và Thổ Nhĩ Kì.

Việc thiếu vắng của một cuốn sử về nguồn gốc và lịch sử ban đầu của người Di-gan từ lâu đã là một điều bí ẩn. Từ 200 năm trước, các nhà nhân chủng học đã đưa ra giả thuyết về nguồn gốc Ấn Độ của người Di-gan, dựa trên các chứng cớ về ngôn ngữ. Ngày nay, thông tin di truyền đã khẳng định giả thuyết này.

Người ta tin rằng người Di-gan có nguồn gốc từ các vùng Punjab và Rajasthan của bán đảo Ấn Độ. Họ bắt đầu di cư đến Châu Âu và Bắc Phi qua cao nguyên Iran vào khoảng năm 1050.