Nguyễn thị Cỏ May
Ở
Việt Nam, quyền lực phụ nữ thường dễ thấy thể hiện
ngay trong gia đ́nh.
Tuy quyền lực này không thành văn nhưng vô cùng mănh
liệt. Ở xă hội tây phương, quyền lực phụ nữ được hiến định. Nhưng ở
Pháp, quê hương của nhơn quyền, cho tới năm 1946, người phụ nữ mới
có quyền bầu cử, năm 1962, mới có quyền đi làm việc không cần có sự
ưng thuận của chồng và quyền mở chương mục ngân hàng riêng cho ḿnh,
trường học mới có lớp hỗn hợp nam/nữ học chung. Và cho tới năm 1982,
ở Thụy sĩ c̣n một Tiểu bang (Canton), người phụ nữ mới được thừa
nhận có quyền bầu cử.
Ngày nay, về quyền lợi như lương bổng, sự thăng tiến
xă hôi, …người phụ nữ ở Pháp vẫn c̣n bị thiệt tḥi tuy luật pháp đă
ban hành bảo vệ địa vị người phụ nữ. Nhưng không v́ thế mà người phụ
nữ không gây ảnh hưởng mạnh lên sanh hoạt chánh trị quốc gia và nhứt
là ảnh hưởng lên cuộc bầu cử Tổng thống Pháp trong vài ngày tới đây.
Phụ nữ lên đường
Ngày 7 tháng 3 vừa qua, trước Ngày Quốc tế Phụ nữ,
các tổ chức phụ nữ Pháp họp nhau lại ở rạp hát La Cigale, một rạp
hát xưa nay tân trang lại rất hiện đại của khu Pigalle, Paris 18, để
xác định lại lập trường tranh đấu cho nữ quyền nhơn bầu cử Tổng
thống ṿng 1 vào ngày 22 tháng 4 và ṿng 2 vào ngày 6 tháng 5 tới
đây. Các bà tuyên bố là những cam kết về quyền b́nh đẳng Nam/Nữ sẽ
phải thực hiện vào năm 2012. Không phải đợi tới gần ngày bầu cử, các
bà mới ra quân mà hồi giữa tháng 2 rồi, các bà với 45 Tổ chức, đă
họp nhau để thành lập một Liên Hiệp Phụ nữ lớn dưới danh xưng mới
“Phụ nữ lên đường” để phát động mạnh cuộc tranh đấu cho nữ quyền
dưới khẩu hiệu “Tự do, B́nh đẳng, Đoàn kết”. Các bà đă gởi tới các
ứng cử viên Tổng thống một bức thư đưa ra 10 yêu sách để yêu cầu khi
đắc cử phải thực hiện cho bằng được sự b́nh đẳng Nam/Nữ trong xă hội.
Tham dự đêm Đại hội của các bà tại rạp La Cigale có 4
ứng cử viên cánh tả: Ông Hollande của đảng Xă hội, Ông Mélenchon của
đảng Tả, Bà Joly của đảng Xanh và Ông Poutou của đảng Mới Chống Tư
bản (Nouveau Parti Anticapitaliste - NPA). Buổi họp hôm ấy được tổ
chức để các bà chất vấn các ứng cử viên về chương tŕnh vận động
tranh cử của các ông bà và chủ yếu, nhằm ảnh hưởng các ông bà trong
chương tŕnh về nữ quyền. Trong mười điều đ̣i hỏi, các bà nhấn mạnh
việc tái lập Bộ Nữ quyền đă có dưới thời Chánh phủ Pierre Mauroy
(1981 – 1983) của T. T. Mitterrand, b́nh đẳng lương bổng phải thực
hiện trước năm 2017, tăng thêm 4 lần chỗ đón tiếp phụ nữ nạn nhơn
của những vụ bạo hành thường xuyên xảy ra. Các bà nhắc lại những đ̣i
hỏi này hoàn toàn phù hợp với những mong đợi của phần lớn dân chúng.
Thật vậy, theo kết quả thăm ḍ dư luận của Viện
Médiaprism-Laboratoire về sự b́nh đẳng, th́ cứ 7 người Pháp trên 10,
không phân biệt Nam/Nữ, cho rằng sự b́nh đẳng Nam/Nữ là vấn đề quan
trọng cần phải được đưa vào chương tŕnh vận động tranh cử của các
ông bà ứng cử viên Tổng thống.
Các bà đă cẩn thận yêu cầu các ứng cử viên phải ghi
ngay vào sổ tay của ḿnh những yêu sách của các bà. Ngày Quốc tế Phụ
nữ c̣n là cơ hội để các bà tổ chức những cuộc mít-tinh đ̣i hỏi nữ
quyền phải được Tổng thống đắc cử thật sự tôn trọng và biến thành
thực tế trong đời sống xă hội.
Phụ nữ tranh đấu Nữ quyền và Chánh
khách
Phụ nữ tranh đấu nữ quyền và nữ Chánh khách thường bị
lẫn lộn. Khi nữ Chánh khách đứng ra vận động bầu cử, họ liền nhắc
tới nữ quyền như b́nh đẳng Nam/Nữ về lương bổng, về địa vị trong
chánh trị, …và họ long trọng hứa khi đắc cử, họ sẽ thực hiện. Đây là
lúc họ là phụ nữ tranh đấu cho quyền lợi phụ nữ. Nhưng khi trở về
cương vị chánh khách th́ họ lại như xa rời nữ giới.
Tháng 7/2011, trước ngày chọn sơ bộ ứng cử viên dại
diện đảng Xă hội ra tranh cử Tổng thống 2012, Bà Martine Aubry, Tổng
Bí thư đảng Xă hội, tiếp xúc Bà Caroline de Haas, người phát ngôn và
đồng sáng lập Tổ chức Phụ nữ “Các Bà hăy dám tranh đấu cho nữ quyền”
để mời bà này đảm nhiệm vai tṛ vận động cho nữ quyền của đảng. V́
người phụ nữ trẻ này là một gương mặt mới tranh đấu cho sự b́nh đẳng
Nam/Nữ thường xuất hiện trên truyền thông và các mạng xă hội trong
gần đây. Tổ chức của bà de Haas thành lập năm 2007, trẻ hơn nhiều
hội khác, năng động và có nhiều tham vọng đổi mới hơn. Tóm lại bà là
một gương mặt mới đang ăn khách nên được gọi là “những nhà tranh đấu
nữ quyền mới”.
Bà de Haas do dự trả lời Bà Aubry v́ bà thấy giữa Tổ
chức tranh đấu nữ quyền và Chánh đảng như có cái ǵ không ổn, như nó
lẫn lộn giữa hai bên.
Tại sao có sự không tin cậy đó?
Theo sử gia về phong trào nữ quyền, Bà Michèle
Riot-Sarcey, trong “phong trào nữ quyền luôn luôn có sự dè dặt đối
với các Chánh đảng. Để không bị các ông của bộ máy cầm quyền khống
chế, và bởi v́ các Chánh đảng không bao giờ chấp nhận những yêu sách
của các phong trào nữ quyền, nên các bà thường tổ chức thành những
nhóm làm áp lực tranh đấu bên ngoài các Chánh đảng. Các bà không
quên cuộc cách mạng nữ quyền năm 1970 thất bại nên gần đây, các bà
có xu hướng cởi mở hơn và t́m những kỹ thuật tranh đấu khác, mới
hơn, thích hợp với t́nh h́nh mới hơn”.
Theo Bà de Haas, “muốn đạt thành quả cao cho nữ
quyền, phải có những người tranh đấu ở ngoài đảng, nhưng cũng cần có
thêm người ở trong đảng nữa”.
Bà đă soạn một dự luật về b́nh đẳng nghề nghiệp để
giúp Bà Aubry có tài liệu cụ thể về những đ̣i hỏi thiết yếu của phụ
nữ.
Nhưng khi Ông Hollande được chỉ định ứng cử viên, Bà
de Haas bèn tách ra xa khỏi cuộc vận động tranh cử của đảng Xă hội.
Trong mục tiêu nhắm vào cử tri phụ nữ và đồng thời
giới thiệu chủ trương bảo vệ nữ quyền, Bà Eva Joly, ứng cử viên Tổng
thống của đảng Xanh, kêu gọi sự ủng hộ của thành viên các tổ chức
phụ nữ. Bà giải thích “Ở đây, tức muốn nói là phe của bà, là những
người phụ nữ tranh đấu. Ưu điểm của chúng tôi là sự nhạy cảm về các
vấn đề xă hội, giáo dục và những quan điểm về giới tính”. Tuy nhiên
có nhiều phụ nữ v́ mang tâm lư bị lấn cấn giữa phụ nữ tranh đấu nữ
quyền và chánh khách mà t́m cách né tránh không bị mang tiếng là
“tranh đấu bề ngoài” chỉ nhằm phục vụ mục tiêu ngắn hạn cho mùa bầu
cử mà thôi.
Khi muốn tranh đấu cho b́nh đẳng xă hội, người ta vẫn
c̣n thành kiến là phải những tổ chức tả khuynh mới tranh đấu cho mục
tiêu này v́ tả khuynh đồng nghĩa với sự tiến bộ. Nhưng thực tế ngày
nay cho thấy tả là tụt hậu, là phản con tim của họ. Tả khuynh đều là
những người mang “thẻ đỏ với con tim đen” x́. V́ quan niệm sai lầm
này mà Bà Fatima Ezzehra Benomar năm 2010 đă chạy theo đảng Tả của
Ông Jean-Luc Mélenchon, ứng cử viên Tổng thống, nghĩ nhờ đó có thể
bênh vực quyền lợi phụ nữ hữu hiệu hơn với các tổ chức khác.
Không riêng ǵ các đảng khuynh tả mới thành lập phân
bộ phụ nữ, mà cả đảng UMP cầm quyền cũng đưa ra Bà Lydia Guinous năm
2010 thành lập Tổ chức phụ nữ “Tương lai ở nữ phái” để mượn đó liên
hệ với phụ nữ bên tả. Tổ chức của bà là một thứ “Think tank” của
UMP. Tháng 11 năm rồi, bà cho phổ biến một bạch thư “Cho một chủ
thuyết nữ quyền thực tiễn và cộng ḥa” để động viên giới phụ nữ nhằm
cho bầu cử Tổng thống năm 2012. Bạch thư nêu lên tầm quan trọng cần
phải thực hiện cho sự b́nh đẳng Nam/Nữ xưa nay vẫn là mục tiêu của
phe hữu theo đuổi thực hiện. Cánh tả không thể độc quyền được nữa.
Nhưng theo sử gia về nữ quyền, Bà Michèle Riot-Sarcey
cho rằng tất cả những nỗ lực này cũng chỉ c̣n ở phạm vi cá nhơn chỉ
v́ họ muốn đề cao chính ḿnh hơn. Bởi vậy không nên vội tin là các
bà tranh đấu cho nữ quyền sẽ đồng loạt bắt tay nhau cùng gia nhập
đảng. Vài bà lên tiếng từ Chánh đảng nhưng chưa đủ cho đó là hiện
tượng thực tế và phổ quát. Trong lúc đó, đảng Modem (Parti Démocrate
- Đảng Dân chủ, được 18, 57 % phiếu ở ṿng đâu bầu cử Tổng thống
2007) của Ông François Bayrou và Phong trào Dân tộc (Front National
– FN vào ṿng nh́ kỳ bầu cử Tổng thống 2002) của Bà Marine Le Pen
lại không có bộ phận đặc trách riêng nữ quyền.
Nguyên nhân nở rộ Phong trào Nữ
quyền
Ngày nay phụ nữ tranh đấu cho nữ quyền trở thành một
cao trào rầm rộ ở Pháp là do vụ DSK (Dominique Strauss-Kahn, đảng
viên xă hội, Cựu Tổng trưởng thời đảng xă hội nắm quyền, bị truy tố
toan hiếp dâm nữ bồi pḥng của khách sạn Sofitel ở NY, 5/2011, đang
chờ phán quyết của Ṭa án Huê kỳ vụ này về mặt Hộ, đồng thời đang bị
Ṭa án Pháp quản chế về tội liên hệ tổ chức bán dâm từ Bĩ qua Huê kỳ
trong vụ Carlton ở Lille, một Tỉnh miền Bắc nước Pháp). Nhưng về cơ
bản, phong trào phụ nữ trở thành mạnh trong gần đây do xă hội Pháp
c̣n mang nặng tinh thần Nam trọng, Nữ khinh cố hữu biểu hiện rơ nét
qua chế độ hưu trí, lương bổng, địa vị nghề nghiệp và số phụ nữ tham
chánh, … Năm 1995, các bà trong một ngày tổ chức gặp, chất vấn các
lănh đạo quốc gia như Tổng thống Chirac, Thủ tướng Balladur, Jospin
về nữ quyền và yêu cầu các ông giải quyết cụ thể, nhưng hoàn toàn
không có kết quả thỏa đáng. Nay các bà rút được kinh nghiệm, tổ chức
cách tranh đấu mới: kết hợp tranh đấu nữ quyền là trường kỳ với tổ
chức hàng ngũ nhằm gây mạnh ảnh hưởng nhân cuộc bầu cử.
Trước đây, phong trào nữ quyền ở Pháp đều thuộc phe
tả. Các Chánh đảng phe tả khai thác triệt để cho mỗi kỳ bầu cử, mặc
dầu trong chương tŕnh vận động của họ không hề đề cặp tới thân phận
phụ nữ và trong đảng của họ cũng không thấy có một bộ phận phụ nữ
cho nữ quyền. Nay họ lấy 10 điểm trong bản yêu sách của Tổ chức “Phụ
nữ lên đường” để đưa vào chương tŕnh vận động tranh cử của họ.
Khi tiếp xúc với các Phong trào Phụ nữ ở Rạp hát La
Cigale hôm 7/3, ứng cử viên xă hội Hollande bị các bà la ó. Một phụ
nữ mỉa mai hỏi Ông Hollande “Ông tuyên bố tranh đấu cho nữ quyền mà
là thứ nữ quyền nào?”. Câu hỏi làm cho cả hội trường cười ầm lên.
Nên nhớ, năm 2007, đảng xă hội bị 52 % cử tri phụ nữ
không tín nhiệm. Có phải v́ vậy mà các đảng tả phái ngày nay đều đua
nhau tới ve văng các tổ chức phụ nữ?
UMP và Phong trào phụ nữ
Cho tới nay, Ông Sarkozy chưa thấy tới với các Phong
trào phụ nữ để mở cuộc vận động như các đảng phía tả. Ông không trả
lời bản yêu sách 10 điểm của các bà, mà ông chọn cách nêu lên từng
điểm một trong chương tŕnh tranh cử của ông, không có một điểm nào
hay một lời nào dành riêng cho phụ nữ.
Bà Lydia Guirous của UMP giải thích “Trong thời kinh
tế khủng hoảng, hiện nay, có những ưu tiên phải giải quyết như việc
làm, đời sống dân chúng bấp bênh, Âu châu khủng hoảng, nên phải thấy
vấn đề phụ nữ thuần túy là thứ yêu”. C̣n việc nữ quyền được tôn
trọng trong vừa qua như thế nào, cứ nh́n Chánh phủ của Ông Fillon có
bao nhiêu phụ nữ đảm nhiệm những chức vụ quan trọng. Các Hội đồng
Quản trị Xí nghiệp có 40 % nữ hội viên. Chánh phủ đă ban hành luật
9/7 về bạo hành phụ nữ. Mở rộng mạng lưới thông tin cho nữ sinh về
thuốc ngừa thai, tăng tài trợ chi phí cho chương tŕnh bảo vệ phụ nữ
bị bạo hành, , …
Bà Lydia Guirous c̣n nhấn mạnh thêm “Ông Sarkozy
không đưa ra những lời tuyên bố hứa hẹn mới v́ ông đang tiến hành
những thay đổi được thực hiện về nữ quyền trong mấy năm qua”.
Bà kết luận “chúng tôi lắng nghe tiếng nói chánh đáng
của giới phụ nữ c̣n hơn những người lớn tiếng tranh đấu cho nữ quyền
cửa phe tả nữa”.
C̣n một tháng nữa tới ngày bầu cử ṿng đầu, mọi cuộc
vận động của các ứng cử viên đều đă phải tạm ngưng v́ 7 cái chết
thảm khốc của dân chúng, có 3 trẻ nít, do quân khủng bố á-rặp ở Pháp
gây ra ở Miền Nam nước Pháp.
Phụ nữ ở các xứ dân chủ tự do khi quyền lợi chánh
đáng của họ bị đối xử thiệt tḥi, họ tự động và tự do kết hợp lại
thành những tổ chức lớn công khai tranh đấu. Chánh phủ phải tôn
trọng và t́m cách giải quyết những đ̣i hỏi của họ. Trong lúc đó, ở
Việt nam, dưới chế độ xă hội chủ nghĩa, tức tiến bộ và tôn trọng nữ
quyền v́ đầy rẫy những tổ chức phụ nữ giải phóng, người phụ nữ chẳng
những không được quyền tự bênh vực ḿnh, mà c̣n bị đảng cộng sản cầm
quyền ở Hà nội tổ chức bán người phụ nữ như một món hàng hóa trên
chợ trời.
Bao giờ người phụ nữ Việt nam dám đứng lên đ̣i lại
Quyền sống cho chính ḿnh?
Nguyễn thị Cỏ May
