Lê Trọng Hiệp

   Ngày 28.8.2010 báo Nhân Dân đăng bản tin “Thi tìm hiểu quan hệ hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc”: “Nhân dịp kỷ niệm lần thứ 60 Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Trung Quốc và Năm Hữu nghị Việt - Trung 2010, Hội Hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc phối hợp với Hội Hữu nghị Trung Quốc-Việt Nam tổ chức cuộc thi tìm hiểu quan hệ hữu nghị Việt - Trung có thưởng tại Việt Nam và Trung Quốc.”

Theo bản tin thì cuộc thi gồm có 60 câu hỏi về “đất nước, con người, chính trị, kinh tế, văn hóa và quan hệ hữu nghị giữa hai nước Việt – Trung”, sẽ đăng trên trang web của “Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam” tại điạ chỉ http://vietpeace.org.vn, từ ngày 2-9 đến 1-10-2010. Ban tổ chức sẽ lập danh sách những thí sinh dự thi trả lời kết quả đúng 100% rồi bốc thăm, những ai trúng giải đặc biệt sẽ có thưởng và người Việt được cho du lịch Trung Quốc, người Trung Quốc thì được du lịch Việt Nam.

Bản tin cho hay các câu hỏi được soạn thảo với mục đích “giúp mọi công dân Việt Nam và Trung Quốc có thêm điều kiện để tìm tòi, phám phá và hiểu biết hơn về nhau”. Như thế thì khỏi cần tìm hiểu sâu, chúng ta cũng biết là câu hỏi sẽ không đề cập đến “tàu lạ”, đến Ải Nam Quan, đến Thác Bản Giốc, Hoàng Sa, Trường Sa.

 Hôm sau, ngày 29.8 báo Công An Nhân Dân cho đăng bài “Đừng nhắm mắt nói bừa!” trong chuyên đề “An ninh thế giới”. Đây là bài báo “phản biện”, bác bẻ những “lập luận cá nhân” mà nhà bình luận của Lý Hồng Mai (Li Hongmei) của Trung Quốc đã nêu ra trong bài “Khuyên Việt Nam đừng đùa với lửa” (Vietnam advisable not to play with fire) đăng trên báo Nhân Dân Nhật Báo ngày 17.8.2010. [1]

 Khuyên Việt Nam

Theo giới thiệu thì Mai là biên tập viên và nhà bình luận của Nhân Dân nhật báo điện tử của Trung Quốc. Trong bài báo nói là “phản ánh quan điểm cá nhân của người viết”, cô biên tập viên này đã dạy dỗ Việt Nam với một giọng điệu ngạo mạn và trịch thượng. Chỉ xin tạm dịch hai đoạn mở đầu đã thấy thái độ hống hách của cô ta:

“Quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ đã bước vào một thời điểm khó khăn, bất cứ một quyết định dại dột nào của Việt Nam cũng chỉ có thể làm cho tình hình nghiêm trọng hơn. Có thể Việt Nam sẽ đưa ra một cách giải thích hợp lý là họ muốn làm gì thì làm miễn là tuân thủ Luật pháp Quốc tế. Hay nếu đó chỉ là sự suy đoán của Trung Quốc thôi thì hành động đó đã phản bội mọi ý định tốt. Khi Trung Quốc quyết tâm bảo vệ đến cùng những quyền lợi quốc gia của mình thì Việt Nam không còn có thể chơi trò câm điếc thêm nữa.

Có lẽ Việt Nam cần phải nhận ra rằng trò đi dây giữa hai khối quyền lực là một canh bạc liều lĩnh, khi mà tình trạng của Việt Nam chênh vênh như một mớ trứng, đối mặt với nguy biến từ mọi phía. Nếu Việt Nam tiếp tục khiêu khích để hai siêu cường đụng độ với nhau thì chẳng có ai khác ngoài Việt Nam là nước phải nếm mùi đau khổ trước.”

Tác giả đề cập đến một loạt sự kiện: Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đến Hà Nội ngày 23.7 và tuyên bố “Mỹ có quyền lợi ở Biển Đôngg”; Hàng không mẫu hạm George Washington đến thăm Việt Nam, hải quân Mỹ - Việt tập trận chung; các các viên chức, chuyên viên hay học giả Việt Nam thường xuyên viết các bài báo về “tầm quan trọng chiến lược của các hải đảo mà hiện tại Việt Nam đang chiếm giữ”; Việt Nam cố “quốc tế hóa và đa phương hoá” những tranh chấp Việt – Trung tại Biển Đông và sau đó tiếp tục đe doạ:  Việt Nam tiếp hãy liệu hồn nếu tiếp tục “gây phiền hà” và làm ngơ trước sự “bực mình chồng chất” của Trung Quốc.

Lý Hồng Mai viết tiếp:

“Dưới thời Hồ Chí Minh, Trung Quốc và Việt Nam đã hoàn thiện nên mối quan hệ anh em. Cho dù việc quay trở lại những ngày tốt lành xưa sẽ là chuyện thiếu thực tế thì, ít nhất, Việt Nam nên đáp trả trong tinh thần xây dựng với chính sách láng giềng hữu hảo của Trung Quốc…”

Sau đó Lý Hồng Mai còn doạ nhiều và dạy đời nhiều, nhưng chừng đó cũng đủ, chúng ta cần nghe lời đáp trả từ Việt Nam.

 Khuyên Lý Hồng Mai

 Ngày 29.8.2010 báo Công An Nhân Dân đăng bài “Đừng nhắm mắt nói bừa” của Lưu Nguyễn để đáp trả Lý Hồng Mai. Tuy nhiên tác giả này không căn cứ vào bản tiếng Anh hay bản tiếng Hoa, chỉ căn cứ vào bài tường trình của BBC. Tác giả viết:

 “Đài BBC đêm 23/8 vừa qua cho biết, trong một bài đăng trên tờ Nhân dân nhật báo (Trung Quốc) ra ngày 17/8, Lý Hồng Mai đã "khuyên" Việt Nam "không nên đùa với lửa". Tác giả của lời khuyên ngạo mạn nói trên, theo BBC, là một "biên tập viên kỳ cựu".

Theo trích thuật của BBC, Lý Hồng Mai nói rằng trong khi quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ đang trải qua một giai đoạn khó khăn mới, "các quyết định thiếu khôn ngoan của Việt Nam sẽ chỉ làm căng thẳng gia tăng".

Cái "giai đoạn khó khăn mới" trong quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ mà Lý Hồng Mai đề cập trong bài báo là để ám chỉ sự căng thẳng giữa hai cường quốc này khi Bắc Kinh phản ứng trước một số động thái gần đây của Washington mà họ cho là nhằm vào Trung Quốc, từ việc Mỹ nghiêng hẳn về phía Hàn Quốc trong vụ cáo buộc CHDCND Triều Tiên đánh đắm chiến hạm Cheonan đến cuộc tập trận Mỹ - Hàn trên biển Nhật Bản, và nhất là việc Ngoại trưởng Hillary Clinton tuyên bố Mỹ có "lợi ích quốc gia" trong việc giải quyết những vấn đề liên quan đến tự do hàng hải trên biển Đông; tiếp đó, tàu sân bay USS George Washington trên đường hàng hải quốc tế đã bỏ neo cách Đà Nẵng gần 200 hải lý, trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, rồi tàu hộ tống USS John S. McCain thăm cảng Đà Nẵng...

Lý Hồng Mai còn viết bừa rằng "có lẽ Việt Nam cần nhận thức rằng bị kẹt giữa hai cường quốc là một trò chơi nguy hiểm... Nếu cứ tiếp tục khích động các nước lớn đối chọi nhau thì không ai khác ngoài Việt Nam sẽ phải hối hận trước", và rằng “giới quan sát quốc tế đang có chung quan điểm Việt Nam đang cố hết sức để quốc tế hóa và đa phương hóa tranh chấp Trung - Việt tại biển Đông, và muốn Mỹ giúp đối trọng lại ảnh hưởng của Trung Quốc".

Té ra bình luận viên "giống cái" này động lòng trước tiến triển của quan hệ Việt - Mỹ gần đây. Chỉ có điều, những nhận định của bà ta là hồ đồ, hoàn toàn vô căn cứ, tức là nhắm mắt nói bừa.

Dư luận đều rõ là tại một diễn đàn đa phương như Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF) được tổ chức tại Hà Nội hồi hạ tuần tháng 7 vừa rồi, các bên tham dự đều có quyền phát biểu, bày tỏ quan điểm của mình đối với những vấn đề liên quan đến an ninh khu vực mà họ quan tâm. Chuyện bà Hillary Clinton tuyên bố tại diễn đàn này rằng Mỹ "có lợi ích quốc gia" trong việc bảo đảm tự do hàng hải trên biển Đông cũng vậy. Tuyên bố của Ngoại trưởng Hillary Clinton là xuất phát từ chủ trương của chính quyền Mỹ, thể hiện quan điểm của họ, chứ nguyên cớ đâu phải là vì "Việt Nam đang cố hết sức để quốc tế hóa và đa phương hóa tranh chấp Trung - Việt tại biển Đông, và muốn Mỹ giúp đối trọng lại ảnh hưởng của Trung Quốc" mà bà Lý mượn danh "giới quan sát quốc tế" để "gắp lửa bỏ vào tay” Việt Nam.

Cũng cần nói thêm rằng tranh chấp tại biển Đông là chuyện xảy ra giữa nhiều nước chứ không phải là "tranh chấp Trung - Việt" như lời bà Lý viết, còn việc giải quyết những tranh chấp giữa nhiều quốc gia ấy trên cơ sở song phương hay đa phương là đòi hỏi của thực tế khách quan mà không một quốc gia nào có thể áp đặt ý muốn chủ quan của mình.

Sự kiện tàu sân bay USS George Washington bỏ neo ngoài khơi Đà Nẵng và tàu hộ tống USS John S. McCain thăm cảng Đà Nẵng hồi đầu tháng 8 này cũng không phải là do Việt Nam "muốn Mỹ giúp đối trọng lại ảnh hưởng của Trung Quốc" như lời tố điêu của bà Lý.”

[…]

 Nhân đây, cũng xin lưu ý rằng thời gian qua, không ít nhà nghiên cứu, tướng lĩnh và báo chí của Trung Quốc đã có những nhận định, bình luận không đúng về các sự kiện kể trên, với những lời lẽ rất thiếu thiện chí (nếu không nói là thù địch) đối với Việt Nam, làm cho dư luận, nhất là dư luận Trung Quốc, hiểu sai bản chất của các sự kiện đó, dẫn đến hiểu sai về Việt Nam, làm tổn hại tình cảm hữu nghị giữa nhân dân hai nước.

Đài BBC nhận xét rằng mặc dù tờ Nhân dân nhật báo viết đây chỉ là ý kiến riêng của tác giả, chứ không phải của bản báo, việc bài của Lý Hồng Mai được đăng trên Nhân dân nhật báo cho thấy "tầm quan trọng của quan điểm" mà gần đây nhiều nhà quan sát và học giả Trung Quốc cùng chia sẻ.

Nhân dân nhật báo là tờ báo chính thức của Trung Quốc.

Cứ cho bài viết trên Nhân dân nhật báo của bà Lý là thể hiện ý kiến riêng của bà ta, như lời thanh minh của bản báo, thì người ta vẫn hiểu rằng nếu "ý kiến riêng" đó không phù hợp với quan điểm của Nhân dân nhật báo thì có "các vàng", tờ báo này cũng không đăng.

Cá nhân tác giả Lý Hồng Mai có thể nhầm lẫn; một tờ báo chính thức của Trung Quốc lẽ nào lại như thế?

Thật tiếc!”

 Bài báo của Lưu Nguyễn đã thu hút sự chú ý của dư luận trong và ngoài nước: đây là lần đầu tiên báo chí “lề phải” đã mạnh dạn đốp chát với các giọng điệu bành trướng và bá quyền tại Trung Quốc. Tuy nhiên sự bạo dạn ấy không thọ lâu: chỉ hai ngày sau, bài báo đã bị xoá khỏi trang web của báo Công An Nhân Dân.

Phải chăng đây chính là “tình hữu nghị Việt – Trung”?

 Tình hữu nghị Việt Trung?

 Có thể nói, câu chuyện trên đã nói đúng thực chất của “tình hữu nghị” mà cuộc thi nói trên muốn xiển dương.

Thứ nhất, bài báo của Lý Hồng Mai vẫn còn hiện diện trên trang web của báo Nhân Dân online, tờ báo chính thức của đảng cộng sản và nhà nước Trung Quốc. Nội dung bài báo dạy đời và đả kích cả nước Việt Nam, những chính sách quốc phòng và ngoại giao mà nhà nước cộng sản Việt Nam đang theo đuổi.

Thứ hai, bài báo của Lưu Nguyễn chỉ đăng trên một tờ báo ngành, của Bộ Công An. Hơn nữa, nội dung bài báo không hề đả kích đất nước hay nhà nước Trung Quốc, nó chỉ đề cập đến thái độ trịch thượng và cái nhìn sai lầm trong bài báo của bà Lý Hồng Mai, ngoài ra vẫn một điều hai điều “tình hữu nghị Việt – Trung”.

Một biên tập viên Trung Quốc dám thách thức, dạy đời cả nhà nước Việt Nam tuy nhiên Việt Nam thì không dám động đến cái lông chân của bà Lý!.

Phải chăng đó là “tình hữu nghị Việt Trung”.

Trong bài, bà Lý Hồng Mai có đề cập đến tình hữu nghị Việt Trung khi Hồ Chí Minh còn sống. Trên thực tế, thực chất của “những ngày tốt đẹp xưa cũ” ấy là gì?

Ông Dương Danh Dy, một chuyên gia về Trung Quốc, nguyên là Tổng lãnh sự Việt Nam tại Quảng Châu, đã thố lộ về thực chất của “tình hữu nghị” này trong bài viết “Không thể thấy rõ, thấy hết… Trung Quốc ngay từ đầu”. Bài này đã được đưa lên trang web của Đài Á châu Tự Do ngày 25.8.2010.

Ông cho biết khi tham gia các cuộc hội thảo khoa học nhân dịp kỷ niệm lần thứ 15 năm ngày bình thường quan hệ Việt-Mỹ vào đầu tháng 7 vừa qua, nhiều học giả là người Mỹ gốc Việt đã gặp ông, nêu thắc mắc rằng ông nhận ra bộ mặt “bá quyền bành trướng” của giới lãnh đạo Trung Quốc từ lúc nào?

Theo ông Dy thì việc “nhận thức cả một đất nước” là một quá trình, và thực chất cái gọi là “ngày xưa tốt đẹp” trong quan hệ Việt – Trung của bà Lý Hồng Mai là quan hệ giữa thằng khờ và một tên trùm ăn cướp và lừa đảo quỷ quái.

Ông Dy bày tỏ: “Nhận thức rõ một vấn đề, một đất nước… là một quá trình, nhưng đối với mỗi người tùy theo trình độ, hoàn cảnh … mà có thể dài ngắn khác nhau. Đối với tôi, nhận thức Trung Quốc là một quá trình khá dài, từ tin tưởng đến chỗ từng bước từng bước thấy được một phần rồi phần lớn sự thực, và đến bây giờ vẫn chưa chưa dám nói là đã hiểu hết.”

Đầu tiên, người cộng sản Việt Nam “nhận thức Trung Quốc” từ hàng viện trợ. Ông Dy kể:

 “Đầu năm 1954, sau thắng lợi vĩ đại của chiến dịch Điện Biên Phủ, chúng tôi được trang bị quân phục mới do nước bạn Trung Quốc cung cấp. Chúng tôi đều thích những chiếc ba lô gọn nhẹ, những đôi giày vải còn thơm mùi cao su, nhưng gây ấn tượng với tôi là chiếc bi đông nhôm đựng nước. Trên đường hành quân trước đây, ngoài vũ khí, balô quần áo và chiếc ruột tượng đựng gạo ra, hai vật bất ly thân thời đó của chúng tôi là chiếc xẻng (để đào công sự bảo vệ mình và vũ khí) và một đoạn ống vầu vừa cồng kềnh vừa nặng dùng để đựng nước uống khi hành quân và chiến đấu (khi nào hỏng thì tạt vào rừng chặt một ống mới thay thế), nên khi nhận chiếc bi đông mới, việc đầu tiên của tôi là cắt chiếc áo len dệt mà mẹ đã gửi từ vùng địch hậu ra cho, chia làm mấy phần cho mấy anh em cùng tiểu đội để bọc chiếc bi đông đó (một sự lãng phí ghê gớm và đánh mất một kỷ niệm quí báu của người thân, nhưng tuổi trẻ là thế đó). Sau khi có trang bị mới, chúng tôi được Bác Hồ và Bác Mao (lúc đó hầu như mọi người ở vùng giải phóng đều gọi như vậy) khao quân. Bữa tiệc khao quân, ngoài các món ăn Việt Nam có thêm món thịt lợn hộp Trung Quốc và thuốc lá Trung Quốc là quà của Bác Mao. Sau những ngày rít thuốc lào, ấn tượng về hai điếu thuốc lá thơm này mạnh đến mức tôi đã nhớ nhãn hiệu của nó (dù lúc đó chưa biết chữ Hán) để sau này khi sang Trung Quốc mới biết đó là thuốc lá Hằng Đại do Thượng Hải sản xuất. Cảm giác thân thiện với nước Trung Hoa mới đến với tôi như vậy đấy.”

 Sau đó họ nhận thức qua mặc cảm “mắc nợ” và ông Dy kể tiếp:

“Rồi thắng lợi tại hội nghị Geneve, ta có một nửa nước. Tôi theo sư đoàn về tiếp quản thị xã Bắc Ninh. Câu thơ “Xưa là rừng núi là đêm, Giờ thêm sông biển lại thêm ban ngày” của Tố Hữu đã nói đúng tâm trạng, ít nhất là của những người lính chúng tôi trên đường ra trận chỉ đánh bạn với đêm đen, nay thoải mái, đàng hoàng đi giữa ban ngày mà không sợ máy bay địch oanh tạc. “Nước bạn Trung Quốc đã giúp ta rất lớn trong thắng lợi này …”, cấp trên phổ biến cho chúng tôi. Sao lại không tin chứ? Thế nhưng nếu lúc đó biết được rằng, như sau này tôi ngộ ra: bắt đầu tại hội nghị ấy, ban lãnh đạo Trung Quốc đã thấy Việt Nam là một “món hàng có giá” có thể dùng để trao đổi, mua bán với mấy nước lớn khác nhằm phục vụ lợi ích chủ yếu của họ thì sự thể sau này sẽ khác đi rất nhiều.”

Sau đó, qua các hình ảnh trong cách mạng văn hoá mà ông Dy tận mắt chứng kiến khi công tác tại Toà đại sứ ở Bắc Kinh từ năm 1966 đã mở mắt dần. Đó là cảnh Bành Chân – bí thư thành ủy Bắc Kinh, ủy viên bộ chính trị -- bị các Hồng Vệ Binh bóp lè lưỡi, cảnh tướng Lã Chính Thao, Bộ trưởng Bộ Đường sắt, bị đấu tố và hạ nhục bằng các gán mũ bằng giấy cao hơn 1m trên đầu, giật khăn quàng mang đi đấu tố ngoài trời tối muà đông, cảnh các bài báo chính thống phê phán nặng nề Lưu Thiếu Kỳ, Đặng Tiểu Bình, Đào Trú, Hạ Long, Bành Đức Hoài.. Tác giả tự đặt ra câu hỏi: “Đồng chí ra sống vào chết với nhau mà họ còn đối xử tàn tệ như vậy, thì ta là cái thá gì?”

Tác giả viết tiếp:

“Song song với những sự việc trên là một số thái độ “nước lớn, trịch thượng” với đủ thủ đoạn mánh khóe lúc trắng trợn lúc xảo quyệt đã được tung ra khi chúng ta làm khác họ, không theo họ. Không kể những bất đồng xảy ra giữa hai bên trước đó mà tôi được các bậc cha chú tin cậy nói cho biết, nhưng vì chưa thấy tận mắt nên chưa ăn sâu vào dạ. Phải đến năm 1967 khi chúng ta chuẩn bị tiến hành đàm phán với Mỹ tại Paris về vấn đề Việt Nam tôi mới có dịp trông thấy nhãn tiền. Lúc này đàm phán cấp đại sứ Trung Mỹ đang bị gián đoạn.

Lo ngại Việt Nam trực tiếp tiếp xúc với Mỹ sẽ khiến giá trị của Trung Quốc đối với Mỹ kém đi, trong nội bộ họ vừa phê phán chúng ta là không dám kiên trì chiến đấu, vừa tìm cách trì hoãn đón đoàn cấp cao của ta sang xin viện trợ. Khi đoàn chuyên viên của ta trình bày khó khăn và đề xuất con số cụ thể về viện trợ lương thực, một Vụ phó Trung Quốc đã nói: thời kỳ Trường Chinh, Hồng quân của chúng tôi phải ăn cả cỏ để chống đói và luộc thắt lưng da để ăn cho có chất béo!

Những người Việt Nam có mặt hôm đó không thể nào quên câu nói “đắng họng” này. (Với kỷ luật rất nghiêm của chúng tôi thời đó, câu chuyện này rất ít người biết.) Ấy thế mà sau khi chắp nối được với Mỹ họ lại “khảng khái, vô tư” viện trợ cho Việt Nam và còn bảo: nên lấy một ít miến, táo, mì chính… về cho đồng bào thủ đô Hà Nội ăn tết! Rồi còn nhiều cái hớ mà chỉ sau một thời gian mới thấy.”

Và ông cay đắng kết luận:

“Ôi, trong cái cảnh còn phải nhờ vả người ta, cứ ấm ức rồi lại cám ơn, cảnh giác rồi lại tin cậy … như một mớ bùng nhùng, gỡ mãi mới tìm ra đầu mối (nhưng đến tận bây giờ vẫn còn một số ít người chưa thấy đấy). Chỉ nhờ vào thực tiễn và những bài học cay đắng, cộng với nỗ lực tìm hiểu phân tích…, chúng tôi mới dần dần hiểu ra. Sự tỉnh ngộ dù chỉ là ban đầu đã mất nhiều thời gian công sức và trả giá như vậy đó, bạn ơi! (Tôi không muốn nói đến bao nhiêu cuộc họp hành nội bộ, đấu tranh gay gắt với nhau nhằm tìm ra chân lý)

Còn ai bảo tôi ngu, tôi xin nhận và cám ơn. Xin nói không phải là để bào chữa cho sự kém cỏi của mình, ngay đến Khorutsov, nhân vật nổi tiếng một thời của Liên Xô cũ đã phải cay đắng thốt lên: “chỉ có những thằng ngu mới tin được Trung Quốc” sau khi bị họ lừa một cách vô cùng khôn khéo! Và không ít người Mỹ cũng đã ăn phải quả đắng của Trung Quốc đấy! Cho nên nói rằng, ngay từ đầu đã hiểu ngay, hiểu sâu, hiểu hết ..Trung Quốc không bị hớ với họ chỉ là thể hiện sự không hiểu gì về Trung Quốc thôi.”

 Thay lời kết

“Chỉ có những thằng ngu mới tin được Trung Quốc”, chúng ta có thể mượn câu nói ấy để thay lời kết.

Sẽ có bao nhiêu thằng ngu cắm cúi tra cứu để trả lời đúng 60 câu hỏi về tình hữu nghị Việt Trung nói trên, thứ tình hữu nghị đang được bộ máy tuyên truyền đang rêu rao có tích, có tuồng là “Láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai” .

Rất may những kẻ ngu như giới lãnh đạo hiện tại chỉ là thiểu số và dân tộc Việt Nam vẫn sáng suốt nhìn ra thực chất của thứ “tình” ấy, chính chính vì thế nên trong dân gian khẩu hiểu trên đã trở thành “Láng giềng khốn nạn, cướp đất toàn diện, lấn biển lâu dài, thôn tính tương lai.”

Chú thích:

[1] http://english.peopledaily.com.cn/90002/96417/7107160.html